أبو بكر رضي الله عنه
وكان أبو بكر رضي الله عنه يُلقَّب بالعتيق لأنه أُعتِقَ من النار، وقيل لجمال وجهه، وقيل لأنه لم يكن في نسبه شيء يعاب به.
وهو أول من آمن بالنبي ﷺ من الرجال، وكان وزيره وصاحبه في الغار، ورفيقه في الهجرة.
وقال النبي ﷺ: «لو كنتُ متخذًا خليلًا لاتخذتُ أبا بكر خليلًا، ولكن أخوَّة الإسلام».
(رواه البخاري ومسلم).
وكان عامة دعائه: «اللهم اغفر لي خطيئتي وجهلي وإسرافي في أمري، وما أنت أعلم به مني».
________________________________________
Абӯ Бакр (розияллоҳу анҳу) — “Атиқ” деб аталган. Бу лақаб унга дўзах оловидан озод этилганлиги сабабидан берилган, деганлар бор. Бошқалар эса бу ном унинг жамоли — юзидаги нур ва поклик сабабидан берилган деб айтганлар. Яна бир ривоятда эса — насабида, яъни наслида айб ёки нуқсон йўқлиги сабабли “Атиқ” деб аталган дейилган.
У киши — Пайғамбаримиз ﷺга эргашган эркаклардан илк мўмин бўлган. У зотнинг вазири, ғордаги ҳамсафари ва ҳижратдаги йўлдоши бўлган.
Расулуллоҳ ﷺ марҳамат қилдилар:
“Агар мен ер юзида бир кишини дўст (халил) қилиб олган бўлсам, шубҳасиз, Абӯ Бакрни дўст қилган бўлар эдим. Лекин бизнинг муносабатимиз — ислом биродарлигидир.”
(Бухорий ва Муслим ривояти).
Абӯ Бакр (р.а.)нинг дуолари орасида энг кўп такрорлаган сўзлари шулар бўлган:
“Эй Аллоҳим, менинг гуноҳларимни, нодонлигимни, ишимдаги исрофимни ва мен билмаган, сен эса яхши билган хатоларимни мағфират қилгин!”
أبو بكر رضي الله عنه (تتمة)
وكان رضي الله عنه نحيفًا خفيف العارضين، لا يثبت له إزار، يصيب وسطه لضعفه.
وكان رجلًا أبيض نحيفًا، خفيف العارضين، غائر العينين، ناتئ الجبهة، عاري الساقين.
وكان إذا مشى أسرع، وإذا تكلم خفض صوته، وكان يكثر البكاء.
وكان أعبدَ الناس بعد رسول الله ﷺ وأخشاهم لله، وأورعهم عن الحرام.
وكان يقول: “والله لو أن إحدى قدميّ في الجنة والأخرى خارجها ما أمنتُ مكر الله”.
وكان كثير الذكر لله تعالى، إذا ذكر الموت بكى، وإذا ذُكر له القبر اضطرب جسمه.
وكان يدعو في سجوده فيقول: “اللهم اجعل خير أيامي يوم ألقاك فيه”.
________________________________________
Абӯ Бакр (розияллоҳу анҳу) — озғин, юзидаги икки ёноғида юпқалик бор эди. Белбоғи боргани билан белида қаттиқ турмасди, чунки у киши жисман заифроқ эди.
У киши оқ, озғин, кўзлари чуқурроқ, пешонаси баланд, оёқлари юпқа бўлган зот эди.
Юрганида тез юрарди, сўзлаганида товушини паст тутарди ва кўпинча йиғларди.
Расулуллоҳ ﷺдан кейин Аллоҳдан энг кўп қўрққан, тақвода энг юқори, ҳаромдан энг узоқ ва ибодатда энг тиришқоқ инсон айнан у киши эди.
У киши шундай дерди:
“Аллоҳга қасамки, агар оёғимнинг бири жаннатда, иккинчиси ҳали дунёда бўлса ҳам, мен барибир Аллоҳнинг макридан (синовидан) омонман демас эдим.”
У зот Аллоҳни кўп зикр қилар, мавтни эслаганда йиғлар, қабр ҳақида гап кетса, бутун бадани титрар эди.
Саждасида шундай дуо қиларди:
“Эй Аллоҳим, менинг энг гўзал куним — Сен билан юзлашган куним бўлсин.”
________________________________________
Бу жойда муаллиф (раҳимаҳуллоҳ) Абӯ Бакр (р.а.)нинг руҳий ҳолатини тасвирлаяпти: зоҳидлик, хашият ва муҳаббат бир тан бўлган ҳол. У киши на фақат “биринчи халифа”, балки Расулуллоҳнинг руҳий сийратини энг яхши акс эттирган инсон эди.
أبو بكر رضي الله عنه (تتمة الصفحة ١٣)
وكان أبو بكر رضي الله عنه أعلمَ أصحاب رسول الله ﷺ بعده، وكان إذا أشكل عليهم أمر رجعوا إليه، فيجدون عنده علم ذلك.
وكان أحكمَهم رأيًا، وأحسنَهم تدبيرًا، وأشدَّهم شفقةً على الأمة، وأقربَهم اتباعًا للسنة.
وكان شديدًا في أمر الله، رفيقًا بالناس، لا تأخذه في الله لومة لائم، ولا يطلب بعمله إلا وجه الله تعالى.
فلما ولي الخلافة، قام فيها بحقها، وسار بسيرة رسول الله ﷺ، وعدل في رعيته، وقسم الأموال بالسوية، وأقام الحدود، وجاهد الكفار حتى أظهر الله به الدين.
________________________________________
Абӯ Бакр (розияллоҳу анҳу) — Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари ичида, у зотдан кейин илмда энг билимдони эди.
Қачон саҳобаларга бир масала мушкил бўлса, у кишига мурожаат қилар эдилар, ва унинг ҳузурида ўша илмнинг ечимини топардилар.
У киши уларнинг фикрда энг оқилонаси, идорада энг муваффақи, умматга нисбатан энг раҳмлиси, ва суннатга энг яқин суянишлиси эди.
Абӯ Бакр (р.а.) Аллоҳнинг ишида қаттиқ, лекин одамларга мулойим бўларди.
У киши Аллоҳ йўлида ҳеч бир маломатдан қўрқмас, ва қилган барча амалларида фақат Аллоҳнинг ризолигини истарди.
Халифалик у зотга топширилганида, у киши бўйнига тушган масъулиятни тўла адо этди, Расулуллоҳ ﷺнинг йўли билан бошқарди, уммат ичида адолат билан ҳукм юритди, мол-дунёни тенг тақсим қилди, ҳудудларни қўллади, ва кофирларга қарши жиҳод қилди, то Аллоҳ у орқали динини иззатли қилди.
________________________________________
(Бу сатрларда — ҳақиқий “халифату расулиллоҳ” сийрати мужассам. Ишда қатъият, қалбда раҳм, амалларда ихлос, ва барчасида тавозу.)
رَضِيَ اللهُ عَنْهُ لَمْ تَنْحَرِفْ فِقْهُهُ عَنِ الْمَذْهَبِ الْقَادِمِ، وَلَا اخْتَلَفَتْ آرَاؤُهُ عَنْ مَعْرِفَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَمَا كَانَ يَخْتَلِفُ عَلَيْهِ الْأَصْحَابُ إِلَّا وَرَدُوا إِلَيْهِ فَيُفْتِيهِمْ بِالْحَقِّ، فَيَرْضَوْنَ بِهِ جَمِيعًا، وَيَرْجِعُونَ عَنْ آرَائِهِمْ إِلَى مَا قَالَ.
Аллоҳ ундан рози бўлсин. Унинг фиқҳи Расулуллоҳ ﷺдан келган усул ва мазҳабдан ҳеч йўқолмаган, фикрлари Набий ﷺнинг билимига хилоф бўлмаган.
Саҳобалар орасида бирор масалада ихтилоф бўлса, у кишига мурожаат қилар эдилар, у эса ҳақ билан фатво берур, уларнинг барчаси ундан рози бўлиб, ўз фикрларидан қайтар эдилар.
________________________________________
وَمَا كَانَ يُجِيزُ فِي الْفُتْيَا غَيْرَ مَا سَمِعَ مِنَ النَّبِيِّ ﷺ، وَلَا يُقِيسُ، وَلَا يَتَعَدَّى السُّنَّةَ، وَلَا يَتَكَلَّفُ فِي الْأَمْرِ رَأْيًا مِنْ نَفْسِهِ.
У киши фатвода Набий ﷺдан эшитганидан бошқа нарсани жоиз демас эди; қиёсга юрмас, суннатдан ташқарига чиқмас, ва ўз фикридан ҳеч нарсани зўрлаб чиқармас эди.
________________________________________
وَقَدْ قَالَ مَا كَانَ لِي لِأَدَعَ سُنَّةً سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللهِ ﷺ لِقَوْلِ أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ.
У айтган эди:
“Мен бирор инсоннинг сўзи учун Расулуллоҳ ﷺдан эшитган суннатни ҳеч қачон ташлаб қўймайман.”
________________________________________
وَمَا كَانَ يُعَامِلُ النَّاسَ إِلَّا بِالْعَدْلِ، وَلَا يَتَكَلَّمُ إِلَّا بِالْحَقِّ، وَكَانَ قَوْلُهُ فِصْلًا، لَا هَزْلَ فِيهِ، وَلَا غُلُوَّ.
У одамлар билан фақат адолат асосида муомала қилар эди, ва фақат ҳақ сўзни гапирар эди. Унинг сўзи аниқ ва қатъий бўлар, унда на ҳазил бор, на ортиқча ифрот.
________________________________________
وَقَدْ قَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: انْتَهِي كَلَامُهُ.
(Расулуллоҳ ﷺ у ҳақда айтганлар): “Сўзида ифрат йўқ, сўзида қатъият бор.”
________________________________________
بِهَا عُمَرَ أَنَّهُ أَكْثَرُ خُلَفَاءَ مَوْلًى لِلشِّعَارِ الْأَفْضَلِ لَا يُرَدُّ وَلَا يُدْرَكُ.
Умар (р.а.) айтган: “Халифалар ичида у энг фазилатли байроқдор бўлиб, унинг даражасига ҳеч ким етолмайди.”
________________________________________
وَكَانَتِ الْأَطْفَالُ لَا يُرَوْنَهُ إِلَّا هَابُوهُ، وَلَا يَرَى الْعُلَمَاءُ إِلَّا أَكْرَمُوهُ.
Болалар уни кўрса, ҳайбатидан қўрқар эдилар; уламолар кўрса, у кишига эҳтиром билан ёндошар эдилар.
________________________________________
وَكَانَ كَبِيرَ الْقَدْرِ، عَظِيمَ الْمَنْزِلَةِ، لَا يُجَادِلُ فِي الْقَوْلِ، وَلَا يَغْضَبُ لِنَفْسِهِ، وَلَا يُخْطِئُ فِي الْحُكْمِ.
У киши мақомда улуғ, мартабаси буюк эди. Сўзда мунозара қилмас, нафси учун ғазабланмас, ҳукмда адашмас эди.
________________________________________
وَقَدْ قِيلَ: كَانَ طَيِّبَ الْأَخْلَاقِ، عَادِلًا فِي أَحْكَامِهِ.
Айтилган:
“У киши хулқда латофатли, ҳукмларида адолатли эди.”
________________________________________
تُوُفِّيَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ يَوْمَ الْإِثْنَيْنِ، لَيْلَةَ الثُّلَاثَاءِ، سَنَةَ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ مِنَ الْهِجْرَةِ، وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ سَنَةً.
Абӯ Бакр (р.а.) ҳижрий 13-йил, душанба кечаси, сешанба куни тонгда вафот этдилар. Ёшлари 63 ёшда эди.
________________________________________
وَصَلَّى عَلَيْهِ عُمَرُ، وَدُفِنَ إِلَى جَانِبِ النَّبِيِّ ﷺ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ.
Унинг жанозасига Умар (р.а.) имомлик қилди ва у зот Расулуллоҳ ﷺнинг ёнида, Оиша (р.а.)нинг уйларига дафн қилинди.
________________________________________
Бу саҳифалар Абӯ Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг илмий, сиёсий ва ахлоқий камолотини комил тасвирлайди — фатвода эҳтиёт, сўзда ҳаққоният, раҳбарликда адолат ва вафотида муҳаббат.
Мухаммад Фарид Важдий. Доиратул маориф китобидан
أبو بكر رضي الله عنه
وكان أبو بكر رضي الله عنه يُلقَّب بالعتيق لأنه أُعتِقَ من النار، وقيل لجمال وجهه، وقيل لأنه لم يكن في نسبه شيء يعاب به.
وهو أول من آمن بالنبي ﷺ من الرجال، وكان وزيره وصاحبه في الغار، ورفيقه في الهجرة.
وقال النبي ﷺ: «لو كنتُ متخذًا خليلًا لاتخذتُ أبا بكر خليلًا، ولكن أخوَّة الإسلام».
(رواه البخاري ومسلم).
وكان عامة دعائه: «اللهم اغفر لي خطيئتي وجهلي وإسرافي في أمري، وما أنت أعلم به مني».
________________________________________
Абӯ Бакр (розияллоҳу анҳу) — “Атиқ” деб аталган. Бу лақаб унга дўзах оловидан озод этилганлиги сабабидан берилган, деганлар бор. Бошқалар эса бу ном унинг жамоли — юзидаги нур ва поклик сабабидан берилган деб айтганлар. Яна бир ривоятда эса — насабида, яъни наслида айб ёки нуқсон йўқлиги сабабли “Атиқ” деб аталган дейилган.
У киши — Пайғамбаримиз ﷺга эргашган эркаклардан илк мўмин бўлган. У зотнинг вазири, ғордаги ҳамсафари ва ҳижратдаги йўлдоши бўлган.
Расулуллоҳ ﷺ марҳамат қилдилар:
“Агар мен ер юзида бир кишини дўст (халил) қилиб олган бўлсам, шубҳасиз, Абӯ Бакрни дўст қилган бўлар эдим. Лекин бизнинг муносабатимиз — ислом биродарлигидир.”
(Бухорий ва Муслим ривояти).
Абӯ Бакр (р.а.)нинг дуолари орасида энг кўп такрорлаган сўзлари шулар бўлган:
“Эй Аллоҳим, менинг гуноҳларимни, нодонлигимни, ишимдаги исрофимни ва мен билмаган, сен эса яхши билган хатоларимни мағфират қилгин!”
أبو بكر رضي الله عنه (تتمة)
وكان رضي الله عنه نحيفًا خفيف العارضين، لا يثبت له إزار، يصيب وسطه لضعفه.
وكان رجلًا أبيض نحيفًا، خفيف العارضين، غائر العينين، ناتئ الجبهة، عاري الساقين.
وكان إذا مشى أسرع، وإذا تكلم خفض صوته، وكان يكثر البكاء.
وكان أعبدَ الناس بعد رسول الله ﷺ وأخشاهم لله، وأورعهم عن الحرام.
وكان يقول: “والله لو أن إحدى قدميّ في الجنة والأخرى خارجها ما أمنتُ مكر الله”.
وكان كثير الذكر لله تعالى، إذا ذكر الموت بكى، وإذا ذُكر له القبر اضطرب جسمه.
وكان يدعو في سجوده فيقول: “اللهم اجعل خير أيامي يوم ألقاك فيه”.
________________________________________
Абӯ Бакр (розияллоҳу анҳу) — озғин, юзидаги икки ёноғида юпқалик бор эди. Белбоғи боргани билан белида қаттиқ турмасди, чунки у киши жисман заифроқ эди.
У киши оқ, озғин, кўзлари чуқурроқ, пешонаси баланд, оёқлари юпқа бўлган зот эди.
Юрганида тез юрарди, сўзлаганида товушини паст тутарди ва кўпинча йиғларди.
Расулуллоҳ ﷺдан кейин Аллоҳдан энг кўп қўрққан, тақвода энг юқори, ҳаромдан энг узоқ ва ибодатда энг тиришқоқ инсон айнан у киши эди.
У киши шундай дерди:
“Аллоҳга қасамки, агар оёғимнинг бири жаннатда, иккинчиси ҳали дунёда бўлса ҳам, мен барибир Аллоҳнинг макридан (синовидан) омонман демас эдим.”
У зот Аллоҳни кўп зикр қилар, мавтни эслаганда йиғлар, қабр ҳақида гап кетса, бутун бадани титрар эди.
Саждасида шундай дуо қиларди:
“Эй Аллоҳим, менинг энг гўзал куним — Сен билан юзлашган куним бўлсин.”
________________________________________
Бу жойда муаллиф (раҳимаҳуллоҳ) Абӯ Бакр (р.а.)нинг руҳий ҳолатини тасвирлаяпти: зоҳидлик, хашият ва муҳаббат бир тан бўлган ҳол. У киши на фақат “биринчи халифа”, балки Расулуллоҳнинг руҳий сийратини энг яхши акс эттирган инсон эди.
أبو بكر رضي الله عنه (تتمة الصفحة ١٣)
وكان أبو بكر رضي الله عنه أعلمَ أصحاب رسول الله ﷺ بعده، وكان إذا أشكل عليهم أمر رجعوا إليه، فيجدون عنده علم ذلك.
وكان أحكمَهم رأيًا، وأحسنَهم تدبيرًا، وأشدَّهم شفقةً على الأمة، وأقربَهم اتباعًا للسنة.
وكان شديدًا في أمر الله، رفيقًا بالناس، لا تأخذه في الله لومة لائم، ولا يطلب بعمله إلا وجه الله تعالى.
فلما ولي الخلافة، قام فيها بحقها، وسار بسيرة رسول الله ﷺ، وعدل في رعيته، وقسم الأموال بالسوية، وأقام الحدود، وجاهد الكفار حتى أظهر الله به الدين.
________________________________________
Абӯ Бакр (розияллоҳу анҳу) — Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари ичида, у зотдан кейин илмда энг билимдони эди.
Қачон саҳобаларга бир масала мушкил бўлса, у кишига мурожаат қилар эдилар, ва унинг ҳузурида ўша илмнинг ечимини топардилар.
У киши уларнинг фикрда энг оқилонаси, идорада энг муваффақи, умматга нисбатан энг раҳмлиси, ва суннатга энг яқин суянишлиси эди.
Абӯ Бакр (р.а.) Аллоҳнинг ишида қаттиқ, лекин одамларга мулойим бўларди.
У киши Аллоҳ йўлида ҳеч бир маломатдан қўрқмас, ва қилган барча амалларида фақат Аллоҳнинг ризолигини истарди.
Халифалик у зотга топширилганида, у киши бўйнига тушган масъулиятни тўла адо этди, Расулуллоҳ ﷺнинг йўли билан бошқарди, уммат ичида адолат билан ҳукм юритди, мол-дунёни тенг тақсим қилди, ҳудудларни қўллади, ва кофирларга қарши жиҳод қилди, то Аллоҳ у орқали динини иззатли қилди.
________________________________________
(Бу сатрларда — ҳақиқий “халифату расулиллоҳ” сийрати мужассам. Ишда қатъият, қалбда раҳм, амалларда ихлос, ва барчасида тавозу.)
رَضِيَ اللهُ عَنْهُ لَمْ تَنْحَرِفْ فِقْهُهُ عَنِ الْمَذْهَبِ الْقَادِمِ، وَلَا اخْتَلَفَتْ آرَاؤُهُ عَنْ مَعْرِفَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَمَا كَانَ يَخْتَلِفُ عَلَيْهِ الْأَصْحَابُ إِلَّا وَرَدُوا إِلَيْهِ فَيُفْتِيهِمْ بِالْحَقِّ، فَيَرْضَوْنَ بِهِ جَمِيعًا، وَيَرْجِعُونَ عَنْ آرَائِهِمْ إِلَى مَا قَالَ.
Аллоҳ ундан рози бўлсин. Унинг фиқҳи Расулуллоҳ ﷺдан келган усул ва мазҳабдан ҳеч йўқолмаган, фикрлари Набий ﷺнинг билимига хилоф бўлмаган.
Саҳобалар орасида бирор масалада ихтилоф бўлса, у кишига мурожаат қилар эдилар, у эса ҳақ билан фатво берур, уларнинг барчаси ундан рози бўлиб, ўз фикрларидан қайтар эдилар.
________________________________________
وَمَا كَانَ يُجِيزُ فِي الْفُتْيَا غَيْرَ مَا سَمِعَ مِنَ النَّبِيِّ ﷺ، وَلَا يُقِيسُ، وَلَا يَتَعَدَّى السُّنَّةَ، وَلَا يَتَكَلَّفُ فِي الْأَمْرِ رَأْيًا مِنْ نَفْسِهِ.
У киши фатвода Набий ﷺдан эшитганидан бошқа нарсани жоиз демас эди; қиёсга юрмас, суннатдан ташқарига чиқмас, ва ўз фикридан ҳеч нарсани зўрлаб чиқармас эди.
________________________________________
وَقَدْ قَالَ مَا كَانَ لِي لِأَدَعَ سُنَّةً سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللهِ ﷺ لِقَوْلِ أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ.
У айтган эди:
“Мен бирор инсоннинг сўзи учун Расулуллоҳ ﷺдан эшитган суннатни ҳеч қачон ташлаб қўймайман.”
________________________________________
وَمَا كَانَ يُعَامِلُ النَّاسَ إِلَّا بِالْعَدْلِ، وَلَا يَتَكَلَّمُ إِلَّا بِالْحَقِّ، وَكَانَ قَوْلُهُ فِصْلًا، لَا هَزْلَ فِيهِ، وَلَا غُلُوَّ.
У одамлар билан фақат адолат асосида муомала қилар эди, ва фақат ҳақ сўзни гапирар эди. Унинг сўзи аниқ ва қатъий бўлар, унда на ҳазил бор, на ортиқча ифрот.
________________________________________
وَقَدْ قَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: انْتَهِي كَلَامُهُ.
(Расулуллоҳ ﷺ у ҳақда айтганлар): “Сўзида ифрат йўқ, сўзида қатъият бор.”
________________________________________
بِهَا عُمَرَ أَنَّهُ أَكْثَرُ خُلَفَاءَ مَوْلًى لِلشِّعَارِ الْأَفْضَلِ لَا يُرَدُّ وَلَا يُدْرَكُ.
Умар (р.а.) айтган: “Халифалар ичида у энг фазилатли байроқдор бўлиб, унинг даражасига ҳеч ким етолмайди.”
________________________________________
وَكَانَتِ الْأَطْفَالُ لَا يُرَوْنَهُ إِلَّا هَابُوهُ، وَلَا يَرَى الْعُلَمَاءُ إِلَّا أَكْرَمُوهُ.
Болалар уни кўрса, ҳайбатидан қўрқар эдилар; уламолар кўрса, у кишига эҳтиром билан ёндошар эдилар.
________________________________________
وَكَانَ كَبِيرَ الْقَدْرِ، عَظِيمَ الْمَنْزِلَةِ، لَا يُجَادِلُ فِي الْقَوْلِ، وَلَا يَغْضَبُ لِنَفْسِهِ، وَلَا يُخْطِئُ فِي الْحُكْمِ.
У киши мақомда улуғ, мартабаси буюк эди. Сўзда мунозара қилмас, нафси учун ғазабланмас, ҳукмда адашмас эди.
________________________________________
وَقَدْ قِيلَ: كَانَ طَيِّبَ الْأَخْلَاقِ، عَادِلًا فِي أَحْكَامِهِ.
Айтилган:
“У киши хулқда латофатли, ҳукмларида адолатли эди.”
________________________________________
تُوُفِّيَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ يَوْمَ الْإِثْنَيْنِ، لَيْلَةَ الثُّلَاثَاءِ، سَنَةَ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ مِنَ الْهِجْرَةِ، وَهُوَ ابْنُ ثَلَاثٍ وَسِتِّينَ سَنَةً.
Абӯ Бакр (р.а.) ҳижрий 13-йил, душанба кечаси, сешанба куни тонгда вафот этдилар. Ёшлари 63 ёшда эди.
________________________________________
وَصَلَّى عَلَيْهِ عُمَرُ، وَدُفِنَ إِلَى جَانِبِ النَّبِيِّ ﷺ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ.
Унинг жанозасига Умар (р.а.) имомлик қилди ва у зот Расулуллоҳ ﷺнинг ёнида, Оиша (р.а.)нинг уйларига дафн қилинди.
________________________________________
Бу саҳифалар Абӯ Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг илмий, сиёсий ва ахлоқий камолотини комил тасвирлайди — фатвода эҳтиёт, сўзда ҳаққоният, раҳбарликда адолат ва вафотида муҳаббат.
Мухаммад Фарид Важдий. Доиратул маориф китобидан
1
1
