umma1703919932

6 hours Translate

Translation is not possible.

Жосия сураси 23-оятнинг чуқур сунний таҳлили أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَىٰ عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ ۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ -أَفَرَأَيْتَ — Айт-чи, кўрдингми? مَنِ اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ — Ким ўз ҳавои-нафсини илоҳ қилиб олган бўлса -وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَىٰ عِلْمٍ— Ва Аллоҳ уни билган ҳолида (илми азалийси билан) залолатга кетказган وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِ— Ва унинг қулоқларига муҳр босган وَقَلْبِهِ— Ва қалбига (муҳр босган) وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِ غِشَاوَةً — Ва кўзига парда қилган فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ — Бас, Аллоҳдан сўнг уни ким ҳидоят қила олур? أَفَلَا تَذَكَّرُونَ — Ахир, эслатма-ибрат олмайсизларми? Адабий таржима Айт-чи (эй Муҳаммад), ким ўз ҳавои-нафсини илоҳ қилиб олган, Аллоҳ уни билган ҳолида залолатга кетказган, эшитиши ва қалбига муҳр босган, кўзига эса парда қилиб қўйган бўлса, уни Аллоҳдан сўнг ким ҳидоят қила олур? Ахир, эслатма-ибрат олмайсизларми? Чуқур сунний таҳлил 1. Оятнинг мазмуни ва нозил бўлиш сабаби Ушбу оят Жосия сурасининг 23-ояти бўлиб, Аллоҳ таоло инсоннинг ҳавои-нафсига қуллик қилишининг энг ёрқин тасвирини келтиради. Оятда кофир ва мушрикларнинг ҳолати тасвирланиб, уларнинг ўз ҳавои нафсларини илоҳ қилиб олганликлари, сўнгра Аллоҳ уларни билган ҳолида залолатга кетказгани баён қилинади. Сабаби нузул ҳақида ривоятлар : Муфассирлар оятнинг нозил бўлиш сабаби ҳақида бир неча ривоятлар келтирганлар: Абу Жаҳл ҳақидаги ривоят| Абу Жаҳл ва Валид ибн Муғийра бир кеча Каъбани тавоф қилиб, Пайғамбар (с.а.в.) ҳақида сўзлашдилар. Абу Жаҳл: \"Аллоҳга қасамки, мен унинг ростгўйлигини биламан\", деди. Валид: \"Буни қаердан биласан?\" деб сўради. Абу Жаҳл: \"Биз уни ёшлигида \"Содиқ\", \"Амин\" дердик, ақли тўлиб, камолга етгач, уни \"ёлғончи\", \"хоин\" деб атаймизми? Аллоҳга қасамки, мен унинг ростгўйлигини биламан\", деди. Валид: \"Ундай бўлса, унга иймон келтиришга нима тўсқинлик қилмоқда?\" деди. Абу Жаҳл: \"Қурайш қизлари мени Абу Толибнинг етимига бир луқма учун эргашган, деб гапиришларидан қўрқаман. Лот ва Уззога қасамки, мен унга асло эргашмайман\", деди. Шунда Аллоҳ бу оятни нозил қилди. | Ҳорис ибн Қайс ас-Саҳмий: | У масхара қилувчилардан бўлиб, ўз нафси хоҳлаган бутларга ибодат қилар эди. | 2. Калит тушунчаларнинг луғавий ва истилоҳий таҳлили |أَفَرَأَيْتَ | \"Айт-чи, кўрдингми?\" | Бу савол таъжиб (ажабланиш) ва танбеҳ учун келган. Яъни, \"Ажабланарли эмасми?\" деган маънони англатади . | |اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ| \"Ҳавои-нафсини илоҳ қилиб олди\" | Ибн Аббос розияллоҳу анҳу: \"Бу кофир ўз динини ҳавои-нафсига кўра қилган, хоҳлаганига эргашган\" деган . Қатода: \"У бирор нарсани хоҳласа, Аллоҳдан қўрқмай, дарҳол қилаверган\" деган . Ибн Ошур бу иборага икки хил маъно берган: 1) Ҳавои-нафсини ўзига илоҳ қилиб, унга бўйсуниш; 2) Ўзи севган бутларга ибодат қилиш . | هَوًى| Ҳаво, нафснинг хоҳиш-истаги | Шаъбий: \"Ҳаво деб аталишининг сабаби, у эгасини дўзахга \"ҳавои\" (қулатади)\" деган . Қуртубий ҳавоийликнинг зарарли жиҳатлари ҳақида кўплаб ҳадис ва асарлар келтирган . | |وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَىٰ عِلْمٍ| \"Аллоҳ уни билган ҳолида залолатга кетказди\" | Бу иборага икки хил маъно берилган: 1) Аллоҳ уни азалий илмида залолатга лойиқ билгани учун залолатга кетказган ; 2) Аллоҳ унга илм-ҳужжат етгандан кейин, у билиб туриб инкор қилгани учун залолатга кетказган . | |خَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ| \"Эшитиши ва қалбига муҳр босди\" | Қуртубий: \"Унинг эшитишига ваъз-насиҳат эшитмаслик учун, қалбига эса ҳидоятни англамаслик учун муҳр босди\", деган . Ибн Ошур: \"Уларнинг қулоқлари панд-насиҳатлардан фойдаланмайдиган, қалблари эса ҳидоят далиллари сингимайдиган бўлиб қолди\", деган . | |غِشَاوَةً| Парда, ёпиқ, тўсиқ | Бу кўзнинг ҳақни кўрмаслигига сабаб бўлувчи парда . Баъзи қироатларда \"غَشْوَة\" (ғашва) шаклида ҳам келган . | 3. Оятдаги муҳим ақидавий масалалар А) \"Аллоҳ уни билган ҳолида залолатга кетказди\" иборасининг маъноси Бу ибора Аллоҳнинг азалий илми ва қазоси ҳақидаги муҳим ақидавий масалага ишорадир. Муфассирлар бу иборани шарҳлар экан, унинг икки жиҳатини баён қилганлар : 1. Аллоҳнинг азалий илми: Аллоҳ таоло азалий илмида бу одамнинг залолатга кетишини, иймон келтирмаслигини билган. Яъни, \"Аллоҳ уни билган ҳолида залолатга кетказди\" дегани – Аллоҳ унинг залолатга мустаҳиқ эканлигини билгани учун шундай қилган . 2. Ҳужжатнинг тўлиқ етиши: Аллоҳ унга илм ва ҳужжатни тўлиқ етказган, у билиб туриб инкор қилганидан кейин залолатга кетказган . Қуртубий бу борада шундай дейди: \"Бу оят қадария (тақдирни инкор қилувчилар) ва имомия (равофиз)га раддиядир. Чунки оят уларнинг ҳидоятдан маҳрум этилганини очиқ-ойдин баён қилмоқда\" . Б) Эшитиш, кўриш ва қалбга муҳр босилиши Бу тушунча Бақара сураси 7-оятда ҳам келган. Ибн Ошур бу ерда эшитиш, қалб ва кўришнинг келтирилиш тартиби Бақара сурасидан фарқли эканига эътибор қаратган : - Бақара сурасида (2:7): خَتَمَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَعَلَىٰ سَمْعِهِمْ ۖ وَعَلَىٰ أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ — аввал қалб, кейин эшитиш, кейин кўз. - Жосия сурасида (45:23): وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِ غِشَاوَةً — аввал эшитиш, кейин қалб, кейин кўз. Бунинг ҳикмати: Жосия сурасида олдинги оятларда уларнинг ҳавои-нафсга эргашгани, сўнгра эшитишларига муҳр босилгани, кейин эса қалбларига муҳр босилгани баён қилинмоқда. Чунки улар аввал эшитиб, сўнгра қалблари билан инкор қилганлар . В) \"Аллоҳдан сўнг ким ҳидоят қила олур?\" Бу ибора Аллоҳнинг залолатга кетказган бандасини бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмаслигини таъкидлайди. Саъдий раҳимаҳуллоҳ: \"Аллоҳ унга ҳидоят эшикларини ёпиб, залолат эшикларини очгандан кейин, уни бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмайди\", деган . Бу маъно Қуръоннинг бошқа оятларида ҳам келган: \"Кимни Аллоҳ залолатга кетказса, унинг учун ҳидоят қилувчи йўқдир\" (Аъроф: 186) . Г) \"Афала тазаккарун\" — эслатма-ибрат олмайсизларми? Оятнинг охиридаги бу савол таъкид ва огоҳлантириш маъносида келган. Табарий: \"Эй одамлар, эслатма-ибрат олмайсизларми, Аллоҳ шундай қилган одамни бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмаслигини билмайсизларми?\" деган . 4. Ҳавоийликнинг зарарли оқибатлари ҳақида ҳадис ва асарлар Қуртубий ўз тафсирида ҳавоийликнинг зарарли оқибатлари ҳақида кўплаб ҳадис ва асарлар келтирган : Абдуллоҳ ибн Амр ҳадиси:| Набий (с.а.в.): \"Сизлардан бирингиз ҳавои-нафси мен келтирган нарсага эргашмагунча, (тўлиқ) иймон келтирган бўлмайди\", деган. | Абу Умома ҳадиси:| \"Осмон остида Аллоҳга ҳавои-нафсдан кўра ёмонроқ илоҳ ибодат қилинмаган\", деган. | Шаддод ибн Аус ҳадиси:| \"Оқил киши ўз нафсини жиловлаб, ўлимдан кейинги иш учун амал қилур. Ожиз (нодон) киши эса нафсини ҳавоийлигига эргаштириб, Аллоҳдан (мағфират) орзу қилур\", деган. | Уч ҳалок қилувчи нарса:| \"Уч нарса ҳалок қилувчидир: 1) Бўйсундирилган бахиллик; 2) Эргашилган ҳаво; 3) Кишининг ўзини ўзи мақташи\". | Абу Дардо сўзи:| \"Тонг оттирган кишининг ҳавоси, амали ва илми тўпланади. Агар унинг амали ҳавосига эргашса, унинг куни ёмон кундир. Агар амали илмига эргашса, унинг куни яхши кундир\". | 5. Муфассирларнинг фикрлари Ибн Аббос:| \"Бу кофир ўз динини ҳавои-нафсига кўра қилган, хоҳлаганига эргашган\" . | Қатода:| \"У бирор нарсани хоҳласа, Аллоҳдан қўрқмай, дарҳол қилаверган\" . | Икрима:| \"У ўзи хоҳлаган ва яхши кўрган нарсани илоҳ қилиб олган\" . | Саъдий| \"Аллоҳ унга ҳидоят эшикларини ёпиб, залолат эшикларини очгандан кейин, уни бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмайди\" . | Қуртубий:| Оятни батафсил шарҳлаб, ҳавоийликнинг зарарли оқибатлари ҳақида кўплаб ҳадис ва асарлар келтирган. Шунингдек, \"ғишова\" калимасининг қироатлари ҳақида маълумот берган . | Ибн Касир:| \"Бу оятдаги \'афала тазаккарун\' ибораси \'аввалги оятлардагидек эслатма-ибрат олмайсизларми?\' деганидир\" . | Табарий| \"فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ\" иборасини \"Аллоҳ уни залолатга кетказганидан кейин, уни бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмайди\", деб шарҳлаган . | Ибн Ошур:| \"Эшитиш, қалб ва кўришнинг бу ердаги тартиби Бақара сурасидан фарқли. Бунинг сабаби, бу оятда уларнинг ҳавои-нафсга эргашгани, сўнгра эшитишга муҳр босилгани, кейин эса қалбга муҳр босилгани баён қилинмоқда\" . | 6. Оятдан олинадиган асосий хулосалар Ҳавоийликнинг хавфи.| Ҳавои-нафсга эргашиш инсонни ҳидоятдан маҳрум этиши мумкин. Ҳавоийлик илоҳий сифат каби инсонни тўлиқ эгаллаб олса, у Аллоҳни унутиб, ўз нафсига қуллик қилади . | Ҳидоят ва залолат Аллоҳнинг қўлида.| Аллоҳ хоҳлаган бандасини ҳидоят қилади, хоҳлаган бандасини залолатга кетказади. Бу Унинг иродаси ва ҳикмати биландир . | Аллоҳнинг илми.| Аллоҳ таоло ҳар бир бандасининг оқибатини азалий илмида билади ва шунга кўра муомала қилади . | Эшитиш, кўриш ва қалбнинг аҳамияти.| Бу уч неъмат инсоннинг ҳидоят топишида энг муҳим воситалардир. Ким бу неъматлардан тўғри фойдаланмаса, Аллоҳ уларни фойдасиз қилиб қўяди . | Тафаккур ва эслатма| Оятнинг охиридаги \"أَفَلَا تَذَكَّرُونَ\" ибораси инсонни тафаккур қилишга, ҳавоийликнинг зарарли оқибатлари ҳақида ўйлашга чорлайди . | 7. Оятнинг замонавий масалаларга татбиқи Истеъмолчилик жамияти.| Замонавий истеъмолчилик жамияти одамларнинг ҳавои-нафсларини қондиришга ундайди. Бу оят инсоннинг ҳавои-нафсига қуллик қилиши оқибатида қандай залолатга учрашини эслатади. | Идеология ва мафкуралар. | Одамлар турли мафкура ва идеологияларга эргашиб, уларни илоҳ қилиб олишлари мумкин. Оят ушбу ҳолатнинг хатарли оқибатлари ҳақида огоҳлантиради. | Ахлоқий бузилишлар.| Ҳавоийлик инсонни ахлоқий бузилишларга олиб боради. Оят ҳавоийликнинг инсонни қандай қилиб ҳақни эшитмас, кўрмас ва англамас ҳолга келтиришини баён қилади. | Тафаккур инқирози. | Замонавий даврда одамлар тафаккур қилишдан, эслатма-ибрат олишдан узоқлашган. Оятнинг охиридаги \"أَفَلَا تَذَكَّرُونَ\" ибораси бу инқирозга қарши энг яхши даво эканлигини эслатади. | 8. Оятдаги балоғат (сўз санъати) жиҳатлари Истифҳом (савол). | \"أَفَرَأَيْتَ\" – бу савол таъжиб ва танбеҳ учун келган бўлиб, \"Ажабланарли эмасми?\" деган маънони англатади . | Ташбеҳ (ўхшатиш). | \"اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ\" – ҳавои-нафсни илоҳга ўхшатиш. Бу ташбеҳи балиғ (жуда кучли ўхшатиш)дир . | Истиора (киноя). | \"خَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِ\" – эшитишга муҳр босилгани ҳақидаги ибора истиора бўлиб, у эшитишдан фойдалана олмасликни англатади . | Истифҳоми инкорий (инкор саволи). | \"فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ\" – бу савол инкор маъносида бўлиб, \"Аллоҳдан сўнг уни ҳеч ким ҳидоят қила олмайди\" деганидир . | Такрор.| \"أَفَلَا تَذَكَّرُونَ\" – оятнинг охирида келган бу савол аввалги оятлардаги \"афала таъқилун\", \"афала тазаккарун\" каби иборалар билан ҳамоҳангдир . | 9. Амалий ва маънавий дарслар 1. Ҳавоийликдан сақланиш: Мўмин киши ҳавои-нафсига эргашмаслиги, балки уни шариат қоидалари билан жиловлаши лозим. Чунки ҳавоийлик инсонни ҳидоятдан маҳрум этади . 2. Эшитиш, кўриш ва қалбнинг ҳаққини адо этиш: Инсонга берилган бу неъматларни Аллоҳга итоат йўлида ишлатиш, ҳақни эшитиш, кўриш ва англаш учун сарфлаш керак . 3. Аллоҳнинг қазоси ва қадарига иймон: Аллоҳнинг азалий илми ва қазосига иймон келтириш, Ундан бошқа ҳидоят қилувчи йўқлигига ишониш лозим . 4. Тафаккур ва эслатма: Инсон доимо тафаккур қилиши, атрофидаги оят-белгилардан ибрат олиши, Аллоҳнинг каломини ўқиб, унинг маънолари ҳақида фикр юритиши зарур . 5. Илм ва амал бирлиги: Фақат илм билан кифояланиб қолмай, ўшан илмга амал қилиш ҳам лозим. Чунки билиб туриб инкор қилиш – энг катта залолатдир . Жосия сураси 23-оят инсоннинг ҳавои-нафсига қуллик қилишининг энг даҳшатли оқибатларини тасвирлайди. Ким ўз ҳавои-нафсини илоҳ қилиб олса, Аллоҳ уни билган ҳолида залолатга кетказади, эшитиши ва қалбига муҳр босиб, кўзига парда қилиб қўяди. Бундай одамни Аллоҳдан сўнг бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмайди. Валлоҳу аълам бис-савоб.

Жосия сураси 23-оятнинг чуқур сунний таҳлили

أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَىٰ عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ ۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ

-أَفَرَأَيْتَ — Айт-чи, кўрдингми?

مَنِ اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ — Ким ўз ҳавои-нафсини илоҳ қилиб олган бўлса

-وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَىٰ عِلْمٍ— Ва Аллоҳ уни билган ҳолида (илми азалийси билан) залолатга кетказган

وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِ— Ва унинг қулоқларига муҳр босган

وَقَلْبِهِ— Ва қалбига (муҳр босган)

وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِ غِشَاوَةً — Ва кўзига парда қилган

فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ — Бас, Аллоҳдан сўнг уни ким ҳидоят қила олур?

أَفَلَا تَذَكَّرُونَ — Ахир, эслатма-ибрат олмайсизларми?

Адабий таржима

Айт-чи (эй Муҳаммад), ким ўз ҳавои-нафсини илоҳ қилиб олган, Аллоҳ уни билган ҳолида залолатга кетказган, эшитиши ва қалбига муҳр босган, кўзига эса парда қилиб қўйган бўлса, уни Аллоҳдан сўнг ким ҳидоят қила олур? Ахир, эслатма-ибрат олмайсизларми?

Чуқур сунний таҳлил

1. Оятнинг мазмуни ва нозил бўлиш сабаби

Ушбу оят Жосия сурасининг 23-ояти бўлиб, Аллоҳ таоло инсоннинг ҳавои-нафсига қуллик қилишининг энг ёрқин тасвирини келтиради. Оятда кофир ва мушрикларнинг ҳолати тасвирланиб, уларнинг ўз ҳавои нафсларини илоҳ қилиб олганликлари, сўнгра Аллоҳ уларни билган ҳолида залолатга кетказгани баён қилинади.

Сабаби нузул ҳақида ривоятлар :

Муфассирлар оятнинг нозил бўлиш сабаби ҳақида бир неча ривоятлар келтирганлар:

Абу Жаҳл ҳақидаги ривоят| Абу Жаҳл ва Валид ибн Муғийра бир кеча Каъбани тавоф қилиб, Пайғамбар (с.а.в.) ҳақида сўзлашдилар. Абу Жаҳл: "Аллоҳга қасамки, мен унинг ростгўйлигини биламан", деди. Валид: "Буни қаердан биласан?" деб сўради. Абу Жаҳл: "Биз уни ёшлигида "Содиқ", "Амин" дердик, ақли тўлиб, камолга етгач, уни "ёлғончи", "хоин" деб атаймизми? Аллоҳга қасамки, мен унинг ростгўйлигини биламан", деди. Валид: "Ундай бўлса, унга иймон келтиришга нима тўсқинлик қилмоқда?" деди. Абу Жаҳл: "Қурайш қизлари мени Абу Толибнинг етимига бир луқма учун эргашган, деб гапиришларидан қўрқаман. Лот ва Уззога қасамки, мен унга асло эргашмайман", деди. Шунда Аллоҳ бу оятни нозил қилди. |

Ҳорис ибн Қайс ас-Саҳмий: | У масхара қилувчилардан бўлиб, ўз нафси хоҳлаган бутларга ибодат қилар эди. |

2. Калит тушунчаларнинг луғавий ва истилоҳий таҳлили

|أَفَرَأَيْتَ | "Айт-чи, кўрдингми?" | Бу савол таъжиб (ажабланиш) ва танбеҳ учун келган. Яъни, "Ажабланарли эмасми?" деган маънони англатади . |

|اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ| "Ҳавои-нафсини илоҳ қилиб олди" | Ибн Аббос розияллоҳу анҳу: "Бу кофир ўз динини ҳавои-нафсига кўра қилган, хоҳлаганига эргашган" деган . Қатода: "У бирор нарсани хоҳласа, Аллоҳдан қўрқмай, дарҳол қилаверган" деган . Ибн Ошур бу иборага икки хил маъно берган: 1) Ҳавои-нафсини ўзига илоҳ қилиб, унга бўйсуниш; 2) Ўзи севган бутларга ибодат қилиш . |

هَوًى| Ҳаво, нафснинг хоҳиш-истаги | Шаъбий: "Ҳаво деб аталишининг сабаби, у эгасини дўзахга "ҳавои" (қулатади)" деган . Қуртубий ҳавоийликнинг зарарли жиҳатлари ҳақида кўплаб ҳадис ва асарлар келтирган . |

|وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَىٰ عِلْمٍ| "Аллоҳ уни билган ҳолида залолатга кетказди" | Бу иборага икки хил маъно берилган: 1) Аллоҳ уни азалий илмида залолатга лойиқ билгани учун залолатга кетказган ; 2) Аллоҳ унга илм-ҳужжат етгандан кейин, у билиб туриб инкор қилгани учун залолатга кетказган . |

|خَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ| "Эшитиши ва қалбига муҳр босди" | Қуртубий: "Унинг эшитишига ваъз-насиҳат эшитмаслик учун, қалбига эса ҳидоятни англамаслик учун муҳр босди", деган . Ибн Ошур: "Уларнинг қулоқлари панд-насиҳатлардан фойдаланмайдиган, қалблари эса ҳидоят далиллари сингимайдиган бўлиб қолди", деган . |

|غِشَاوَةً| Парда, ёпиқ, тўсиқ | Бу кўзнинг ҳақни кўрмаслигига сабаб бўлувчи парда . Баъзи қироатларда "غَشْوَة" (ғашва) шаклида ҳам келган . |

3. Оятдаги муҳим ақидавий масалалар

А) "Аллоҳ уни билган ҳолида залолатга кетказди" иборасининг маъноси

Бу ибора Аллоҳнинг азалий илми ва қазоси ҳақидаги муҳим ақидавий масалага ишорадир. Муфассирлар бу иборани шарҳлар экан, унинг икки жиҳатини баён қилганлар :

1. Аллоҳнинг азалий илми: Аллоҳ таоло азалий илмида бу одамнинг залолатга кетишини, иймон келтирмаслигини билган. Яъни, "Аллоҳ уни билган ҳолида залолатга кетказди" дегани – Аллоҳ унинг залолатга мустаҳиқ эканлигини билгани учун шундай қилган .

2. Ҳужжатнинг тўлиқ етиши: Аллоҳ унга илм ва ҳужжатни тўлиқ етказган, у билиб туриб инкор қилганидан кейин залолатга кетказган .

Қуртубий бу борада шундай дейди: "Бу оят қадария (тақдирни инкор қилувчилар) ва имомия (равофиз)га раддиядир. Чунки оят уларнинг ҳидоятдан маҳрум этилганини очиқ-ойдин баён қилмоқда" .

Б) Эшитиш, кўриш ва қалбга муҳр босилиши

Бу тушунча Бақара сураси 7-оятда ҳам келган. Ибн Ошур бу ерда эшитиш, қалб ва кўришнинг келтирилиш тартиби Бақара сурасидан фарқли эканига эътибор қаратган :

- Бақара сурасида (2:7): خَتَمَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَعَلَىٰ سَمْعِهِمْ ۖ وَعَلَىٰ أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ — аввал қалб, кейин эшитиш, кейин кўз.

- Жосия сурасида (45:23): وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِ غِشَاوَةً — аввал эшитиш, кейин қалб, кейин кўз.

Бунинг ҳикмати: Жосия сурасида олдинги оятларда уларнинг ҳавои-нафсга эргашгани, сўнгра эшитишларига муҳр босилгани, кейин эса қалбларига муҳр босилгани баён қилинмоқда. Чунки улар аввал эшитиб, сўнгра қалблари билан инкор қилганлар .

В) "Аллоҳдан сўнг ким ҳидоят қила олур?"

Бу ибора Аллоҳнинг залолатга кетказган бандасини бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмаслигини таъкидлайди. Саъдий раҳимаҳуллоҳ: "Аллоҳ унга ҳидоят эшикларини ёпиб, залолат эшикларини очгандан кейин, уни бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмайди", деган .

Бу маъно Қуръоннинг бошқа оятларида ҳам келган: "Кимни Аллоҳ залолатга кетказса, унинг учун ҳидоят қилувчи йўқдир" (Аъроф: 186) .

Г) "Афала тазаккарун" — эслатма-ибрат олмайсизларми?

Оятнинг охиридаги бу савол таъкид ва огоҳлантириш маъносида келган. Табарий: "Эй одамлар, эслатма-ибрат олмайсизларми, Аллоҳ шундай қилган одамни бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмаслигини билмайсизларми?" деган .

4. Ҳавоийликнинг зарарли оқибатлари ҳақида ҳадис ва асарлар

Қуртубий ўз тафсирида ҳавоийликнинг зарарли оқибатлари ҳақида кўплаб ҳадис ва асарлар келтирган :

Абдуллоҳ ибн Амр ҳадиси:| Набий (с.а.в.): "Сизлардан бирингиз ҳавои-нафси мен келтирган нарсага эргашмагунча, (тўлиқ) иймон келтирган бўлмайди", деган. |

Абу Умома ҳадиси:| "Осмон остида Аллоҳга ҳавои-нафсдан кўра ёмонроқ илоҳ ибодат қилинмаган", деган. |

Шаддод ибн Аус ҳадиси:| "Оқил киши ўз нафсини жиловлаб, ўлимдан кейинги иш учун амал қилур. Ожиз (нодон) киши эса нафсини ҳавоийлигига эргаштириб, Аллоҳдан (мағфират) орзу қилур", деган. |

Уч ҳалок қилувчи нарса:| "Уч нарса ҳалок қилувчидир: 1) Бўйсундирилган бахиллик; 2) Эргашилган ҳаво; 3) Кишининг ўзини ўзи мақташи". |

Абу Дардо сўзи:| "Тонг оттирган кишининг ҳавоси, амали ва илми тўпланади. Агар унинг амали ҳавосига эргашса, унинг куни ёмон кундир. Агар амали илмига эргашса, унинг куни яхши кундир". |

5. Муфассирларнинг фикрлари

Ибн Аббос:| "Бу кофир ўз динини ҳавои-нафсига кўра қилган, хоҳлаганига эргашган" . |

Қатода:| "У бирор нарсани хоҳласа, Аллоҳдан қўрқмай, дарҳол қилаверган" . |

Икрима:| "У ўзи хоҳлаган ва яхши кўрган нарсани илоҳ қилиб олган" . |

Саъдий| "Аллоҳ унга ҳидоят эшикларини ёпиб, залолат эшикларини очгандан кейин, уни бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмайди" . |

Қуртубий:| Оятни батафсил шарҳлаб, ҳавоийликнинг зарарли оқибатлари ҳақида кўплаб ҳадис ва асарлар келтирган. Шунингдек, "ғишова" калимасининг қироатлари ҳақида маълумот берган . |

Ибн Касир:| "Бу оятдаги 'афала тазаккарун' ибораси 'аввалги оятлардагидек эслатма-ибрат олмайсизларми?' деганидир" . |

Табарий| "فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ" иборасини "Аллоҳ уни залолатга кетказганидан кейин, уни бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмайди", деб шарҳлаган . |

Ибн Ошур:| "Эшитиш, қалб ва кўришнинг бу ердаги тартиби Бақара сурасидан фарқли. Бунинг сабаби, бу оятда уларнинг ҳавои-нафсга эргашгани, сўнгра эшитишга муҳр босилгани, кейин эса қалбга муҳр босилгани баён қилинмоқда" . |

6. Оятдан олинадиган асосий хулосалар

Ҳавоийликнинг хавфи.| Ҳавои-нафсга эргашиш инсонни ҳидоятдан маҳрум этиши мумкин. Ҳавоийлик илоҳий сифат каби инсонни тўлиқ эгаллаб олса, у Аллоҳни унутиб, ўз нафсига қуллик қилади . |

Ҳидоят ва залолат Аллоҳнинг қўлида.| Аллоҳ хоҳлаган бандасини ҳидоят қилади, хоҳлаган бандасини залолатга кетказади. Бу Унинг иродаси ва ҳикмати биландир . |

Аллоҳнинг илми.| Аллоҳ таоло ҳар бир бандасининг оқибатини азалий илмида билади ва шунга кўра муомала қилади . |

Эшитиш, кўриш ва қалбнинг аҳамияти.| Бу уч неъмат инсоннинг ҳидоят топишида энг муҳим воситалардир. Ким бу неъматлардан тўғри фойдаланмаса, Аллоҳ уларни фойдасиз қилиб қўяди . |

Тафаккур ва эслатма| Оятнинг охиридаги "أَفَلَا تَذَكَّرُونَ" ибораси инсонни тафаккур қилишга, ҳавоийликнинг зарарли оқибатлари ҳақида ўйлашга чорлайди . |

7. Оятнинг замонавий масалаларга татбиқи

Истеъмолчилик жамияти.| Замонавий истеъмолчилик жамияти одамларнинг ҳавои-нафсларини қондиришга ундайди. Бу оят инсоннинг ҳавои-нафсига қуллик қилиши оқибатида қандай залолатга учрашини эслатади. |

Идеология ва мафкуралар. | Одамлар турли мафкура ва идеологияларга эргашиб, уларни илоҳ қилиб олишлари мумкин. Оят ушбу ҳолатнинг хатарли оқибатлари ҳақида огоҳлантиради. |

Ахлоқий бузилишлар.| Ҳавоийлик инсонни ахлоқий бузилишларга олиб боради. Оят ҳавоийликнинг инсонни қандай қилиб ҳақни эшитмас, кўрмас ва англамас ҳолга келтиришини баён қилади. |

Тафаккур инқирози. | Замонавий даврда одамлар тафаккур қилишдан, эслатма-ибрат олишдан узоқлашган. Оятнинг охиридаги "أَفَلَا تَذَكَّرُونَ" ибораси бу инқирозга қарши энг яхши даво эканлигини эслатади. |

8. Оятдаги балоғат (сўз санъати) жиҳатлари

Истифҳом (савол). | "أَفَرَأَيْتَ" – бу савол таъжиб ва танбеҳ учун келган бўлиб, "Ажабланарли эмасми?" деган маънони англатади . |

Ташбеҳ (ўхшатиш). | "اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ" – ҳавои-нафсни илоҳга ўхшатиш. Бу ташбеҳи балиғ (жуда кучли ўхшатиш)дир . |

Истиора (киноя). | "خَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِ" – эшитишга муҳр босилгани ҳақидаги ибора истиора бўлиб, у эшитишдан фойдалана олмасликни англатади . |

Истифҳоми инкорий (инкор саволи). | "فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ" – бу савол инкор маъносида бўлиб, "Аллоҳдан сўнг уни ҳеч ким ҳидоят қила олмайди" деганидир . |

Такрор.| "أَفَلَا تَذَكَّرُونَ" – оятнинг охирида келган бу савол аввалги оятлардаги "афала таъқилун", "афала тазаккарун" каби иборалар билан ҳамоҳангдир . |

9. Амалий ва маънавий дарслар

1. Ҳавоийликдан сақланиш: Мўмин киши ҳавои-нафсига эргашмаслиги, балки уни шариат қоидалари билан жиловлаши лозим. Чунки ҳавоийлик инсонни ҳидоятдан маҳрум этади .

2. Эшитиш, кўриш ва қалбнинг ҳаққини адо этиш: Инсонга берилган бу неъматларни Аллоҳга итоат йўлида ишлатиш, ҳақни эшитиш, кўриш ва англаш учун сарфлаш керак .

3. Аллоҳнинг қазоси ва қадарига иймон: Аллоҳнинг азалий илми ва қазосига иймон келтириш, Ундан бошқа ҳидоят қилувчи йўқлигига ишониш лозим .

4. Тафаккур ва эслатма: Инсон доимо тафаккур қилиши, атрофидаги оят-белгилардан ибрат олиши, Аллоҳнинг каломини ўқиб, унинг маънолари ҳақида фикр юритиши зарур .

5. Илм ва амал бирлиги: Фақат илм билан кифояланиб қолмай, ўшан илмга амал қилиш ҳам лозим. Чунки билиб туриб инкор қилиш – энг катта залолатдир .

Жосия сураси 23-оят инсоннинг ҳавои-нафсига қуллик қилишининг энг даҳшатли оқибатларини тасвирлайди. Ким ўз ҳавои-нафсини илоҳ қилиб олса, Аллоҳ уни билган ҳолида залолатга кетказади, эшитиши ва қалбига муҳр босиб, кўзига парда қилиб қўяди. Бундай одамни Аллоҳдан сўнг бошқа ҳеч ким ҳидоят қила олмайди.

Валлоҳу аълам бис-савоб.

Comment

Send as a message

Share on my page

Share in the group

1 day Translate

Translation is not possible.

Касалликларнинг сабаблари Оддий сақич таркибидaги қўшимча моддалар: 1. Сақич хамиртуруши (сақичнинг асосий моддаси): сақич хамиртурушининг қадоқда кўрсатилмаган таркиби: каучук, вакс, антиоксидан, эластомер, дарахт елими, винил полимер, парафин ва қўшимча моддалар (қайсилиги ёзилмаган). 2. Ширинлаштирувчилар (7та): табиий бўлмагани учун ҳаммаси ҳазмни бузади ва қанд касаллигига замин ҳозирлайди. Бунга қўшимча тарзда аспартам каби баъзи ширинлаштирувчилар мия фаолиятини бузади, бош оғриғи, айланиши, хушдан кетишларга сабаб бўлади. Лаблар, тил ва оёқларда шиш пайдо қилади. Аспартамнинг таркибида фенилаланин деган аминокислота мавжуд. Фенилаланин ва метаболик қолдиқлар қон ва тўқималарда тўпланади. Болаларнинг ривожланаётган кўпайиш аъзоларига ва мияларига зарар етказади. Бундай зарарлар бепуштликка, фикрлашдаги камчиликларга ва ақлий заифликларга сабаб бўлади. 3. Табиийга яқин хушбўй ҳидлар (3та): Ген технологияси ва нанотехнология воситасида ишлаб чиқарилган, бадан-руҳ ва гормонал мувозанатга таъсир қилади. (“Зеҳн назорати” бўлимига қаранг.) 4. Нам сaқлoвчи (глицерол): Чўчқа ёки чорвачилик маҳсулотларидан олинишининг эҳтимоли катта. Ген технологияси ва нанотехнология воситасида ҳам олинади. 5. Эмулгатор (лецитин): Асосан, чўчқа маҳсулоти. Ўсимликлардан қилинган эмулгаторларда “ловия лецитини” деб ёзишади, аммо бу ҳам аслида, гени ўзгартирилган ловиядан тайёрланади. Яъни, ҳар иккиси ҳам сиҳҳат учун таҳликалидир. 6. Ялтиратувчилар (2та): Бири, “шеллак” бўлиб, гени ўзгартирилган бир ўсимлик битидан олинади. Аллергия ва шунга ўхшаш кутилмаган симптомларга йўл очади. Иккинчиси, “карноба муми”дир. Бразилия хурмоси мумига ўхшаган синтетик мум. У қоғоз ишлаб чиқариш ва мебель саноатида ишлатиладиган ялтиратувчидир. 7. Ранг берувчи ва нам сaқлoвчи (титаниумдиоксид, Е 171): нанотехнлогияда ишлатиладиган асосий моддалардан бири. Бир мунча вақтдан бери минерал ҳолида эмас, нанопарчалар ҳолида ишлатилмоқда. Оғиздан танага кирган ва тўқималарда тўпланган мазкур нанопарчалар органик моддани сув ва карбондиоксид (углекис гази) даражасигача парчалаш хусусиятига эга. Кучли нам ушлаб турувчи бўлгани учун тананинг сув таркибига таъсир қилади. Қўлланилиш соҳаси кенг: дори-дармон, витамин, ширинлаштирувчилар, сақич, ун, шакар, туз, карбонат, кукунлаштирилган егуликларга оқартирувчи ва нам тутувчи сифатида қўшилади. Кўриб турганингиздек, 2,5 грамлик кичик сақичда камида 18 та қўшимча модда мавжуд. Камида деяпмиз, чунки ҳар бир қўшимча модданинг 1 ёки 3 ўз қўшимчалари бор. Сақич устида “Лаксатив модда қўшилган” ва “Сақич, ютманг” каби ёзувлар бор. Болалар бу огоҳлантирувчи ёзувларни тушунишмайди ва,табиийки, ҳамма болалар сақични ютади. Қўшимча моддаларни ишлаб чиқарувчилар “Қўшимча моддаларнинг ичида зарарсиз, ҳатто фойдали бўлганлари бор”, дейишади. Бир неча йил аввал бу гап тўғри бўлиши мумкин эди, аммо бугун қўшимча моддалар турли хом ашёдан, турли технологиялар ва услублар ёрдамида ишлаб чиқарилмоқда. Бугун ишлаб чиқариш услубларининг, маҳсулотнинг кимёвий таркибининг ва манбаларининг ишончли, таҳликали ёки шубҳали бўлиб-бўлмаганини аниқлаштириш имконсиз. Масалан, каротен (Е160) табиий А витамини манбаидир.Мазкур витамин табиий ўсимлик пигментларидан олинади. Бетанин (Е162) эса қизил лавлагидан олинади. 30 йил аввал бу шаклда табиий ўсимликлардан олингани учун иккаловининг ҳам номи, 30 йил аввалгидек ҳозир ҳам “ишончли” синфидан жой олмоқда. Аммо, бу вақт давомида янги услублар ва технологиялар қўлланилиши бошланган ва мазкур қўшимча моддалар умумий ҳисобда GM ўсимликларидан олинмоқда. Ҳатто биосинтез ёки нанотехнология воситасида ҳам олинаётганлари бор. Шундай экан, улар “ишончли” эмас, \"таҳликали\" ҳолга келиб улгурган. Демак, этикеткали ёки этикеткасиз бўлсин, устида таркиби ёзилган бўлсин-бўлмасин, қўлланилган ҳақиқий қўшимча моддаларни ва уларнинг манбаларини аниқлаш имконсиздир. Бундан ташқари, ҳар бир маҳсулотга ўнлаб қўшимча моддалар қўшилмоқда. Баъзи қўшимча моддалар алоҳида тарзда зарарли бўлмаса ҳам, бошқа моддалар билан қўшилгандан сўнг зарарли бўлиши мумкин ёки бир-бирининг зарарини кўпайтириши мумкин (синержизм таъсири), ёки бадандаги турли моддалар билан, ичилган дори-дармон ва озуқалар билан, ишлаб чиқарилган ферментлар билан қўшилиб,”xавфли” ҳолга келиши мумкин. Энг кўп қўлланиладиган қўшимча моддалар алоҳида ҳолда ҳам зарарлидир. Ойдин Солиҳ «Ҳақиқий Тиббиёт»

Касалликларнинг сабаблари

Оддий сақич таркибидaги қўшимча моддалар:

1. Сақич хамиртуруши (сақичнинг асосий моддаси): сақич хамиртурушининг қадоқда кўрсатилмаган таркиби: каучук, вакс, антиоксидан,

эластомер, дарахт елими, винил полимер, парафин ва қўшимча моддалар (қайсилиги ёзилмаган).

2. Ширинлаштирувчилар (7та): табиий бўлмагани учун ҳаммаси

ҳазмни бузади ва қанд касаллигига замин ҳозирлайди. Бунга қўшимча

тарзда аспартам каби баъзи ширинлаштирувчилар мия фаолиятини бузади, бош оғриғи, айланиши, хушдан кетишларга сабаб бўлади. Лаблар, тил ва оёқларда шиш пайдо қилади.

Аспартамнинг таркибида фенилаланин деган аминокислота мавжуд.

Фенилаланин ва метаболик қолдиқлар қон ва тўқималарда тўпланади.

Болаларнинг ривожланаётган кўпайиш аъзоларига ва мияларига зарар

етказади. Бундай зарарлар бепуштликка, фикрлашдаги камчиликларга

ва ақлий заифликларга сабаб бўлади.

3. Табиийга яқин хушбўй ҳидлар (3та): Ген технологияси ва нанотехнология воситасида ишлаб чиқарилган, бадан-руҳ ва гормонал мувозанатга таъсир қилади. (“Зеҳн назорати” бўлимига қаранг.)

4. Нам сaқлoвчи (глицерол): Чўчқа ёки чорвачилик маҳсулотларидан

олинишининг эҳтимоли катта. Ген технологияси ва нанотехнология воситасида ҳам олинади.

5. Эмулгатор (лецитин): Асосан, чўчқа маҳсулоти.

Ўсимликлардан қилинган эмулгаторларда “ловия лецитини” деб ёзишади, аммо бу ҳам аслида, гени ўзгартирилган ловиядан тайёрланади.

Яъни, ҳар иккиси ҳам сиҳҳат учун таҳликалидир.

6. Ялтиратувчилар (2та): Бири, “шеллак” бўлиб, гени ўзгартирилган

бир ўсимлик битидан олинади. Аллергия ва шунга ўхшаш кутилмаган

симптомларга йўл очади. Иккинчиси, “карноба муми”дир. Бразилия

хурмоси мумига ўхшаган синтетик мум. У қоғоз ишлаб чиқариш ва мебель саноатида ишлатиладиган ялтиратувчидир.

7. Ранг берувчи ва нам сaқлoвчи (титаниумдиоксид, Е 171): нанотехнлогияда ишлатиладиган асосий моддалардан бири. Бир мунча вақтдан

бери минерал ҳолида эмас, нанопарчалар ҳолида ишлатилмоқда. Оғиздан

танага кирган ва тўқималарда тўпланган мазкур нанопарчалар органик

моддани сув ва карбондиоксид (углекис гази) даражасигача парчалаш

хусусиятига эга. Кучли нам ушлаб турувчи бўлгани учун тананинг сув

таркибига таъсир қилади. Қўлланилиш соҳаси кенг: дори-дармон, витамин, ширинлаштирувчилар, сақич, ун, шакар, туз, карбонат, кукунлаштирилган егуликларга оқартирувчи ва нам тутувчи сифатида қўшилади.

Кўриб турганингиздек, 2,5 грамлик кичик сақичда камида 18 та қўшимча модда мавжуд. Камида деяпмиз, чунки ҳар бир қўшимча модданинг 1 ёки 3 ўз қўшимчалари бор. Сақич устида “Лаксатив модда қўшилган” ва “Сақич, ютманг” каби ёзувлар бор. Болалар бу огоҳлантирувчи ёзувларни тушунишмайди ва,табиийки, ҳамма болалар сақични ютади.

Қўшимча моддаларни ишлаб чиқарувчилар “Қўшимча моддаларнинг

ичида зарарсиз, ҳатто фойдали бўлганлари бор”, дейишади.

Бир неча йил аввал бу гап тўғри бўлиши мумкин эди, аммо бугун

қўшимча моддалар турли хом ашёдан, турли технологиялар ва услублар ёрдамида ишлаб чиқарилмоқда. Бугун ишлаб чиқариш услубларининг, маҳсулотнинг кимёвий таркибининг ва манбаларининг ишончли, таҳликали ёки шубҳали бўлиб-бўлмаганини аниқлаштириш имконсиз.

Масалан, каротен (Е160) табиий А витамини манбаидир.Мазкур витамин табиий ўсимлик пигментларидан олинади. Бетанин (Е162) эса қизил лавлагидан олинади. 30 йил аввал бу шаклда табиий ўсимликлардан олингани учун иккаловининг ҳам номи, 30 йил аввалгидек ҳозир ҳам “ишончли” синфидан жой олмоқда.

Аммо, бу вақт давомида янги услублар ва технологиялар қўлланилиши

бошланган ва мазкур қўшимча моддалар умумий ҳисобда GM

ўсимликларидан олинмоқда. Ҳатто биосинтез ёки нанотехнология воситасида ҳам олинаётганлари бор. Шундай экан, улар “ишончли” эмас,

"таҳликали" ҳолга келиб улгурган. Демак, этикеткали ёки этикеткасиз

бўлсин, устида таркиби ёзилган бўлсин-бўлмасин, қўлланилган ҳақиқий

қўшимча моддаларни ва уларнинг манбаларини аниқлаш имконсиздир. Бундан ташқари, ҳар бир маҳсулотга ўнлаб қўшимча моддалар

қўшилмоқда. Баъзи қўшимча моддалар алоҳида тарзда зарарли бўлмаса

ҳам, бошқа моддалар билан қўшилгандан сўнг зарарли бўлиши мумкин

ёки бир-бирининг зарарини кўпайтириши мумкин (синержизм таъсири),

ёки бадандаги турли моддалар билан, ичилган дори-дармон ва озуқалар

билан, ишлаб чиқарилган ферментлар билан қўшилиб,”xавфли” ҳолга

келиши мумкин. Энг кўп қўлланиладиган қўшимча моддалар алоҳида

ҳолда ҳам зарарлидир.

Ойдин Солиҳ «Ҳақиқий Тиббиёт»

Comment

Send as a message

Share on my page

Share in the group

1 day Translate

Translation is not possible.

КАСАЛЛИК САБАБЛАРИ Таом ейишда \"Бисмиллоҳ\"нинг аҳамияти Таомни ейишга \"Бисмиллахир-рохманир-рохийм\" билан бошламоқ керак. “Таомга \"бисмиллаҳ” билан бошлаб, сўнгида \"Алхамдулиллаҳ\" деганнинг дастурxондан турмасданоқ гуноҳлари кечирилади.\" (Та бароний). Бизнинг тановул қилганимиз бутун емак ва таомларларнинг 60-90 фоизи сувдан таркиб топган.\"Бисмиллaхир-рохманир-рохийм\" калимаси таомлардаги сув тизимини мутаaссир этиб, уни мусбат энергия билан тўлдиради. (\"Сув\" бўлимига қаранг). Бу калималарнинг таъсири таомнинг ҳар заррасида зоҳир бўлади. Емак 3 та ҳазмни кечиб, 4-нчи ҳазмга келганда, ҳужайралар бу емаклардан (метахондрияларда) зикр ишлаб чиқаради. \"Бисмиллaхир-рохманир-рохийм\" калимаси - емак ейила бошлагандан тортиб, то зикр ишлаб чиқишгача - бутун жараённи муҳофаза қилади, уни осонлаштиради. Таомни ўнг қўл билан ейиш керак. Пайғамбаримиз (с.а.в) \"Таомни ўнг қўлингиз билан енг, чап қўли билан шайтон ейди\", деганлар. Умар бин Аби Саламa дейди-ки, \"Пайғамбаримиз менга: Ўнг қўлинг билан е, ва олдингдан е, деди\" (Муслим, \"Ашриба\",108). Таомни ўнг қўл билан ейишнинг маъноси, фикри ожизимизча, шу: инсон вужуди бир энергия манбаи ўлароқ, магнитга ўхшайди: унинг ўнг тарафи, асосан, позитив, чап тарафи, асосан, негативдир. Одам таомни ўнг қўли билан еса, емак позитив энергия таъсирида бўлади ва у вужуд манфаати учун харжланади. Чап қўл билан ейилган емак эса, негатив энергия таъсирида бўлади ва у вужуднинг зарарига ишлайди. Қўшимчали тайёр таомлар ва ичимликлар Озиқ овқат саноати маҳсулотлари, консервалаштирилган махсулотлар, соғликни, хусусан, болалар соғлигига жуда катта xавф туғдиради. (“GMO” бўлимига қаранг.) Бу озуқалар метаболизмга, иммунитет тизимига ва генларга жиддий таъсир қилади. Ҳазм бўлмаслиги туфайли томирларнинг тиқилишига сабаб бўлади. Танадаги витамин ишлаб чиқарувчи механизмни, сув миқдори ва таркибини бузиб, қаришни тезлаштиради ва касалликларга сабаб бўлади. 10-12 ёшли болаларнинг аксарияти бу озуқаларнинг мия ва жинсий аъзоларига берадиган зарари оқибатида ҳозирдан ёш қарияларга айланиб бормоқда. Бугунги кунда жаҳон озуқа саноатида бир йил ичида минглаб турдаги миллионлаб тонна қўшимча моддалар қўлланилмоқда. Тайёр озуқаларни истеъмол қилишда назорат йўқлигидан киши ҳар куни 2000га яқин қўшимча модда истеъмол қилмоқда: ширинлаштирувчи, таъм берувчи, маҳсулот таркибини сақловчи, ранг берувчи, оқлаштирувчи, бузилишининг олдини олувчи, намлигини ушлаб турувчи, бўёқ, хушбўй ҳид берувчи ва ҳоказолар...20 Касалликларнинг сабаблари Озиқ-овқат саноати, қўлланилган қўшимча моддалар номларини маҳсулот ўралган қадоқда кўрсатиши керак. Аммо бу мажбурият фабрикаларнинг фақат ўзи ишлаб чиқарган моддаларгагина тааллуқли бўлиб қолмокда. Масалан, бир корхона ўзи ишлаб чиқарган махсулотда сув, ачитқи, туз, ёғ, тухум ва шакар ишлатса, уларни қадоқда кўрсатaди, бироқ ун, сув, ачитқи, туз ёғ, тухум ва шакар таркибидаги қўшимча моддаларни кўрсатишга мажбур эмас. Шу билан биргаликда қўшимча моддаларнинг тайёрланиш услубини кўрсатиши ҳам шарт қилинмаган. Сақич, шакар, конфет каби бутунлай кимёвий моддалардан таркиб топган, 10 квадрат сантиметрдан кичик ҳажмда қадоқланган махсулотларни ишлаб чиқарганлар, шу маҳсулотларнинг таркибини кўрсатишга мажбур эмас. Зайтун, гўшт, пишлоқ, нон, қоразираворлар, қуруқ мевалар, тоза мева, сабзавот ва кўкатлар каби очиқ, яъни қадоқланмаган ҳолда сотиладиган озуқаларда, ресторан ва кондитер цехларида тайёрланган таомларда ҳам қўшимча моддаларни кўрсатиш мажбурияти йўқ. Бу мажбуриятсизлик инсон сиҳҳати учун жуда таҳликали бир вазият туғдирмоқда Ойдин Солиҳ «Ҳақиқий Тиббиёт»

КАСАЛЛИК САБАБЛАРИ

Таом ейишда "Бисмиллоҳ"нинг аҳамияти

Таомни ейишга "Бисмиллахир-рохманир-рохийм" билан бошламоқ

керак. “Таомга "бисмиллаҳ” билан бошлаб, сўнгида "Алхамдулиллаҳ"

деганнинг дастурxондан турмасданоқ гуноҳлари кечирилади." (Та

бароний). Бизнинг тановул қилганимиз бутун емак ва таомларларнинг

60-90 фоизи сувдан таркиб топган."Бисмиллaхир-рохманир-рохийм" калимаси таомлардаги сув тизимини мутаaссир этиб, уни мусбат энергия

билан тўлдиради. ("Сув" бўлимига қаранг).

Бу калималарнинг таъсири таомнинг ҳар заррасида зоҳир бўлади.

Емак 3 та ҳазмни кечиб, 4-нчи ҳазмга келганда, ҳужайралар бу емаклардан (метахондрияларда) зикр ишлаб чиқаради.

"Бисмиллaхир-рохманир-рохийм" калимаси - емак ейила бошлагандан тортиб, то зикр ишлаб чиқишгача - бутун жараённи муҳофаза

қилади, уни осонлаштиради.

Таомни ўнг қўл билан ейиш керак.

Пайғамбаримиз (с.а.в) "Таомни ўнг қўлингиз билан енг, чап қўли билан шайтон ейди", деганлар.

Умар бин Аби Саламa дейди-ки, "Пайғамбаримиз менга: Ўнг қўлинг

билан е, ва олдингдан е, деди" (Муслим, "Ашриба",108).

Таомни ўнг қўл билан ейишнинг маъноси, фикри ожизимизча, шу:

инсон вужуди бир энергия манбаи ўлароқ, магнитга ўхшайди: унинг ўнг

тарафи, асосан, позитив, чап тарафи, асосан, негативдир.

Одам таомни ўнг қўли билан еса, емак позитив энергия таъсирида

бўлади ва у вужуд манфаати учун харжланади.

Чап қўл билан ейилган емак эса, негатив энергия таъсирида бўлади ва

у вужуднинг зарарига ишлайди.

Қўшимчали тайёр таомлар ва ичимликлар

Озиқ овқат саноати маҳсулотлари, консервалаштирилган махсулотлар, соғликни, хусусан, болалар соғлигига жуда катта xавф туғдиради.

(“GMO” бўлимига қаранг.)

Бу озуқалар метаболизмга, иммунитет тизимига ва генларга жиддий

таъсир қилади. Ҳазм бўлмаслиги туфайли томирларнинг тиқилишига

сабаб бўлади. Танадаги витамин ишлаб чиқарувчи механизмни, сув

миқдори ва таркибини бузиб, қаришни тезлаштиради ва касалликларга

сабаб бўлади.

10-12 ёшли болаларнинг аксарияти бу озуқаларнинг мия ва жинсий

аъзоларига берадиган зарари оқибатида ҳозирдан ёш қарияларга айланиб бормоқда.

Бугунги кунда жаҳон озуқа саноатида бир йил ичида минглаб турдаги

миллионлаб тонна қўшимча моддалар қўлланилмоқда.

Тайёр озуқаларни истеъмол қилишда назорат йўқлигидан киши

ҳар куни 2000га яқин қўшимча модда истеъмол қилмоқда: ширинлаштирувчи, таъм берувчи, маҳсулот таркибини сақловчи, ранг берувчи,

оқлаштирувчи, бузилишининг олдини олувчи, намлигини ушлаб турувчи, бўёқ, хушбўй ҳид берувчи ва ҳоказолар...20 Касалликларнинг сабаблари

Озиқ-овқат саноати, қўлланилган қўшимча моддалар номларини

маҳсулот ўралган қадоқда кўрсатиши керак. Аммо бу мажбурият фабрикаларнинг фақат ўзи ишлаб чиқарган моддаларгагина тааллуқли бўлиб

қолмокда.

Масалан, бир корхона ўзи ишлаб чиқарган махсулотда сув, ачитқи,

туз, ёғ, тухум ва шакар ишлатса, уларни қадоқда кўрсатaди, бироқ ун,

сув, ачитқи, туз ёғ, тухум ва шакар таркибидаги қўшимча моддаларни

кўрсатишга мажбур эмас. Шу билан биргаликда қўшимча моддаларнинг

тайёрланиш услубини кўрсатиши ҳам шарт қилинмаган.

Сақич, шакар, конфет каби бутунлай кимёвий моддалардан таркиб

топган, 10 квадрат сантиметрдан кичик ҳажмда қадоқланган махсулотларни ишлаб чиқарганлар, шу маҳсулотларнинг таркибини кўрсатишга

мажбур эмас. Зайтун, гўшт, пишлоқ, нон, қоразираворлар, қуруқ мевалар, тоза мева, сабзавот ва кўкатлар каби очиқ, яъни қадоқланмаган

ҳолда сотиладиган озуқаларда, ресторан ва кондитер цехларида тайёрланган таомларда ҳам қўшимча моддаларни кўрсатиш мажбурияти йўқ.

Бу мажбуриятсизлик инсон сиҳҳати учун жуда таҳликали бир вазият

туғдирмоқда

Ойдин Солиҳ «Ҳақиқий Тиббиёт»

Comment

Send as a message

Share on my page

Share in the group

2 day Translate

Translation is not possible.

Зухруф сураси 32-33 оятларнинг чуқур сунний таҳлили أَهُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ ۚ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُم مَّعِيشَتَهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۚ وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُم بَعْضًا سُخْرِيًّا ۗ وَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ (٣٢) وَلَوْلَا أَن يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَن يَكْفُرُ بِالرَّحْمَٰنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفًا مِّن فِضَّةٍ وَمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ (٣٣) 32-оят: أَهُمْ — Уларми (ўшаларми)? يَقْسِمُونَ — бўлиб-тақсимлайдилар رَحْمَتَ رَبِّكَ — Роббингнинг раҳматини نَحْنُ — Биз (Аллоҳ) قَسَمْنَا — тақсимладик بَيْنَهُم — уларнинг ўртасида مَّعِيشَتَهُمْ — уларнинг тирикчиликларини (ризқу рўзларини) فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا — ҳаёти дунёда وَرَفَعْنَا — ва кўтардик (юксалтирдик) بَعْضَهُمْ — уларнинг баъзиларини فَوْقَ بَعْضٍ — баъзиларининг устига دَرَجَاتٍ — даражалар (билан) لِّيَتَّخِذَ — токи (улар) олсинлар, қилсинлар بَعْضُهُم بَعْضًا — уларнинг баъзилари баъзиларини سُخْرِيًّا — хизматкор, бўйинсунган, (бири иккинчисига) ишлатувчи وَرَحْمَتُ رَبِّكَ — ва Роббингнинг раҳмати خَيْرٌ — яхшироқдир, афзалроқдир مِّمَّا يَجْمَعُونَ — улар тўплайдиган нарсалардан 33-оят: وَلَوْلَا — агар бўлмаса эди أَن يَكُونَ النَّاسُ — одамларнинг бўлиши (бир уммат) أُمَّةً وَاحِدَةً — бир уммат (бир хил – кофир) لَّجَعَلْنَا — албатта қилиб қўйган бўлар эдик لِمَن يَكْفُرُ بِالرَّحْمَٰنِ — ким Роҳманга кофир бўлса, ўша(лар)га لِبُيُوتِهِمْ — уларнинг уйларига سُقُفًا مِّن فِضَّةٍ — кумушдан шифтлар (томлар) وَمَعَارِجَ — ва нарвонлар (зиналар) عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ — у(нарвон)лар устига чиқадиган Адабий таржима 32. (Эй Муҳаммад, мушриклар) Роббингнинг раҳматини (яъни, нубувват ва ҳидоятни) тақсимлайдиларми? (Улар ким бўлибдики, бу буюк неъматни хоҳлаган кишига берадилар?!) Аслида, уларнинг тирикчиликларини (ризқу рўзларини) Бизнинг Ўзимиз ҳаёти дунёда тақсимлаб қўйганмиз ва уларнинг баъзиларини баъзиларидан даража-мартабаларда юксалтириб қўйганмиз, токи бири иккинчисини (ўзига) хизматкор қилиб олсин. Роббингнинг раҳмати (охират неъматлари ва жаннат) улар тўплайдиган (дунё мол-дунёси)дан яхшироқдир. 33. Агар одамлар (кофирликда) бир уммат бўлиб қолишлари бўлмаганида, Роҳманга кофир бўлган кимсаларнинг уйларига кумушдан томлар ва устига чиқадиган нарвонлар (зиналар) қилиб қўйган бўлар эдик. (Лекин Биз уларнинг мол-дунёсини кўпайтириб юбормаймиз, токи охиратга интилсинлар). Чуқур сунний таҳлил 1. Оятларнинг мазмуни ва нозил бўлиш сабаби Ушбу оятлар Зухруф сурасининг 32-33-оятлари бўлиб, Макка мушрикларининг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга нисбатан \"Нега бу Қуръон икки (Макка ва Тоиф) буюк кишиларидан бирига нозил қилинмади?\" (Зухруф: 31) деган эътирозларига жавоб сифатида нозил бўлган. Сабаби нузул: Қурайш мушриклари, хусусан Валид ибн Муғийра, Урва ибн Масъуд ас-Сақафий ва бошқалар: \"Агар Қуръон Аллоҳ томонидан нозил бўлса, нега у Макка ёки Тоифнинг бой-бадавлат, обрўли кишиларидан бирига нозил қилинмади?\" деб эътироз билдиришган эди. Аллоҳ таоло ушбу оятларни нозил қилиб, нубувват ва ҳидоят каби буюк раҳматнинг тақсимланиши фақат Унинг Ўзига хос эканини баён қилган. 2. Калит тушунчаларнинг луғавий ва истилоҳий таҳлили رَحْمَتَ رَبِّكَ -Раҳмата Раббик- | Роббингнинг раҳмати | Бу ерда нубувват, рисолат ва Қуръон назарда тутилган. Яъни, энг буюк раҳмат – пайғамбарлик ва ҳидоят. | مَعِيشَتَهُمْ –Маъишатаҳум- | Уларнинг тирикчиликлари | Дунёвий ризқ, мол-давлат, озиқ-овқат каби моддий эҳтиёжлар. | دَرَجَاتٍ -Даражат | Даражалар, поғоналар | Баъзиларнинг бойлик, обрў, саломатлик, ақл ва бошқа жиҳатдан бошқалардан устун қилиниши. | سُخْرِيًّا –Сухриййа- | Хизматкор, бўйинсунган | Бировнинг ишлатишидаги киши. Баъзи қироатларда \"سِخْرِيًّا\" (масхара қилинадиган) ҳам келган. | رَحْمَتُ رَبِّكَ - Раҳмату Раббик* | Роббингнинг раҳмати | Бу сафар жаннат ва охират неъматлари маъносида. سُقُفًا –Суқуфан- | Шифтлар, томлар | \"Сақф\" – уйнинг томи. Бу ерда уйнинг асосий қисми сифатида зикр қилинган. | مَعَارِجَ –Маъариж -| Нарвонлар, зиналар, кўтариладиган жойлар | Томга чиқиш учун ишлатиладиган зинапоялар. | يَظْهَرُونَ –Язҳарун. Чиқадилар, устига кўтариладилар | Нарвон орқали томга чиқиш. | 3. Оятларнинг тафсирий таҳлили А) 32-оят тафсири: Раҳматнинг тақсимланиши Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ ўз тафсирида бу оят ҳақида шундай дейди: \"Аллоҳ таоло мушрикларнинг \"Нега бу Қуръон икки қишлоқнинг буюк кишиларидан бирига нозил қилинмади?\" деган сўзларига раддия бериб, нубувват ва рисолатнинг тақсимланиши Унинг Ўз иродаси ва ҳикмати билан бўлишини, бу иш бандаларнинг қўлида эмаслигини баён қилади\". \"سُخْرِيًّا\" калимаси ҳақида икки хил қироат ва икки хил маъно бор: 1. سُخْرِيًّا (сухриййан) – бири иккинчисига хизматкор, ишлатувчи маъносида. Яъни, турли даражалар орқали жамиятда ўзаро ҳамкорлик ва хизмат муносабатлари вужудга келади. 2. سِخْرِيًّا (сихриййан) – масхара қилувчи, мазах қилувчи маъносида. Баъзи қироатларда шундай келган. Қуртубий раҳимаҳуллоҳ бу ҳақда шундай дейди: \"Икки қироат ҳам саҳиҳдир. Биринчиси – баъзилар баъзиларга хизмат қилиши, иккинчиси – баъзилар баъзиларни масхара қилиши. Аммо биринчи маъно кўпроқ мос келади, чунки Аллоҳ таоло одамларни турли даражаларга бўлишидаги ҳикмат – уларнинг бир-бирларига хизмат қилиши ва ҳожатларини раво қилишидир\". \"وَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ\" – Бу ерда \"раҳмат\"дан мурод жаннат ва охират неъматларидир. Яъни, дунёда тўплаган мол-давлатингиздан жаннат ва Аллоҳнинг раҳмати минг карра яхшироқдир. Б) 33-оят тафсири: Кофирларга бериладиган дунёвий неъматлар Бу оятда Аллоҳ таоло агар одамларнинг кофирликда бирлашиб кетиш хавфи бўлмаганида, кофирларга дунё неъматларини кўплаб беришини айтади. Яъни, Аллоҳ кофирларнинг мол-давлатини кўпайтириб юбормайди, чунки улар мол-дунёга берилиб, кофирликда оёқ тираб қолишлари мумкин. Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ бу оят ҳақида шундай дейди: \"Аллоҳ таоло айтадики, агар одамларнинг куфрда бирлашиб кетиши бўлмаганида, кофирларга дунё неъматларини шу қадар кўп берган бўлар эдикки, ҳатто уйларининг томларини кумушдан қилиб қўйган бўлар эдик. Лекин Биз уларнинг мол-давлатини чегаралаб қўйдик, токи улар охиратга интилсинлар ва иймонга келсинлар\". Қуртубий раҳимаҳуллоҳ қўшимча қилади: \"Бу оят Аллоҳ таолонинг кофирларга берадиган неъматлари ҳам Унинг ҳикмати ва раҳмати билан чегараланганини кўрсатади. Агар уларга чексиз неъмат берилса, кофирликда давом этиб, охиратда ҳалок бўладилар. Шунинг учун Аллоҳ уларга мол-давлатни камроқ бериб, иймонга келишлари учун имкон яратади\". 4. Оятлардан олинадиган ақидавий хулосалар Нубувват ва ҳидоят Аллоҳнинг ихтиёрида. Ким пайғамбар бўлиши, кимга ваҳий нозил бўлиши – бу фақат Аллоҳнинг ҳукми. Бандалар бу ишга аралаша олмайдилар. Дунёвий ризқнинг тақсимланиши: Аллоҳ таоло одамларнинг ризқу рўзларини, бойлик ва камбағалликни Ўзи тақсимлаган. Бу Унинг ҳикмати ва адолати биландир. Ижтимоий даражалар. Одамлар ўртасидаги табақаланиш, баъзиларнинг бой, баъзиларнинг камбағал бўлиши – Аллоҳнинг иродаси билан. Бу жамиятда ўзаро ҳамкорлик ва хизматни таъминлайди. Охират неъматларининг афзаллиги. Дунё мол-давлатидан охират неъматлари минг карра афзал ва яхшироқдир. Кофирларга бериладиган неъматлар. Аллоҳ кофирларга дунё неъматларини чегаралаб беради, токи улар иймонга келиш имкониятига эга бўлсинлар. Агар чексиз неъмат берилса, кофирликда қаттиқ туриб, охиратда ҳалок бўлишлари мумкин. 5. Муфассирларнинг фикрлари Ибн Касир: Бу оятлар Аллоҳнинг нубувват ва рисолатни тақсимлашдаги ихтиёрини, дунёвий ризқнинг тақсимланишидаги ҳикматини ва охират неъматларининг афзаллигини баён қилади. 33-оят кофирларга бериладиган неъматларнинг чегараланганини кўрсатади. Қуртубий. \"Сухриййа\" калимаси икки хил қироатда келгани ва икки хил маъно бериши мумкинлигини, лекин асосий маъно \"хизматкор\" эканини таъкидлайди. 33-оятдаги \"суқуф\" ва \"маъариж\" сўзларининг маъноларини баён қилади. Саъдий: Бу оятларда Аллоҳнинг раҳмати – нубувват ва дин энг улуғ неъмат экани, дунёвий неъматлар эса унга нисбатан қадрсиз экани баён қилинган. Шунингдек, Аллоҳнинг одамларни турли даражаларга бўлишидаги ҳикмат – уларнинг бир-бирларига хизмат қилишидир. Табарий. 32-оятдаги \"раҳмат\"дан мурод нубувват ва рисолат, 33-оятдаги \"раҳмат\"дан мурод эса жаннат ва охират неъматлари эканини таъкидлайди. 6. Амалий ва маънавий дарслар 1. Қаноат ва шукр: Аллоҳ бизга берган ризққа қаноат қилиш ва шукр қилиш лозим. Чунки ризқнинг тақсимланиши Аллоҳнинг ҳикмати биландир. 2. Камтарлик: Мол-давлат, обрў-эътибор билан ғурурга кетмаслик керак. Булар фақат дунёвий неъматлар бўлиб, охиратда ҳеч қандай қийматга эга эмас. 3. Охиратга интилиш: Дунё неъматларидан кўра охират неъматларига интилиш афзал. Чунки дунё неъматлари ўткинчи, охират неъматлари эса боқийдир. 4. Ижтимоий ҳамкорлик: Жамиятда турли даражаларнинг бўлиши – ўзаро ҳамкорлик, хизмат ва ёрдамлашув учундир. Бу Аллоҳнинг ҳикматидир. 5. Кофирларнинг ҳолига ҳасad қилмаслик: Кофирларнинг дунёдаги бойлиги улар учун яхшилик эмас, балки синов ва уларнинг охиратдаги ҳалокатига сабаб бўлиши мумкин. 7. Оятларнинг замонавий масалаларга татбиқи Ушбу оятлар замонавий жамиятдаги қуйидаги масалаларга ҳам жавоб беради: Ижтимоий адолат: Жамиятдаги табақаланиш – Аллоҳнинг ҳикмати. Аммо бу зулм ва адолатсизликка йўл қўйиш дегани эмас. Балки ҳаммага ҳаққини бериш, камбағалларга ёрдам қилиш лозим. Молиявий тенгсизлик: Молиявий тенгсизлик – Аллоҳнинг иродаси. Лекин бу бойларнинг камбағалларга ёрдам бермаслигига узр эмас. Дунёвий бойлик ва бахт: Дунёвий бойлик бахтнинг асосий омили эмас. Ҳақиқий бахт – Аллоҳга иймон ва Унинг раҳматига эришишда. Истеъмолчилик жамияти: Замонавий истеъмолчилик жамиятида одамлар мол-дунё тўплашга берилиб кетган. Бу оятлар бизни охиратга интилишга, дунёнинг ўткинчи эканини эслатади. 8. Оятлардаги балоғат (сўз санъати) жиҳатлари 1. Истифҳом (савол) усули: \"أَهُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ\" – бу савол инкорий маънода бўлиб, \"Улар ҳаргиз бундай қила олмайдилар\" деганидир. Бу усул орқали Аллоҳ мушрикларнинг эътирози қанчалик нодонлик эканини кўрсатган. 2. Такрор: \"رَحْمَتَ رَبِّكَ\" ибораси оятда икки марта такрорланиб, биринчисида нубувват, иккинчисида жаннат маъносида келган. Бу такрор орқали дунё ва охират неъматларининг фарқи баён қилинган. 3. Муқобала (зидлик): \"مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا\" ва \"رَحْمَتُ رَبِّكَ\" ўртасида зидлик келтирилиб, дунё ва охират неъматларининг фарқи кўрсатилган. 4. Тафсил (батафсил баён): 33-оятда кофирларга бериладиган неъматлар – кумуш томлар ва нарвонлар батафсил баён қилинган. Бу уларнинг бойлиги қанчалик улуғ бўлиши мумкинлигини кўрсатиб, аслида бу неъматларнинг Аллоҳ учун ҳеч қандай қийматга эга эмаслигини англатади. Якуний хулоса Зухруф сураси 32-33-оятлари Аллоҳ таолонинг қуйидаги асосий масалаларни баён қилади: 1. Нубувват ва ҳидоят Аллоҳнинг ихтиёрида – ким пайғамбар бўлиши, кимга ваҳий нозил бўлиши фақат Аллоҳнинг ҳукми. Бандалар бу ишга аралаша олмайдилар. 2. Дунёвий ризқнинг тақсимланиши – Аллоҳ одамларнинг ризқу рўзларини, бойлик ва камбағалликни Ўзи тақсимлаган. Бу Унинг ҳикмати ва адолати биландир. Жамиятда турли даражаларнинг бўлиши – ўзаро ҳамкорлик ва хизмат учундир. 3. Охират неъматларининг афзаллиги – дунё мол-давлатидан охират неъматлари минг карра афзал ва яхшироқдир. Мўмин киши дунё неъматларига берилиб кетмай, охиратга интилиши лозим. 4. Кофирларга бериладиган неъматларнинг чегаралангани – Аллоҳ кофирларга дунё неъматларини чегаралаб беради, токи улар иймонга келиш имкониятига эга бўлсинлар. Агар чексиз неъмат берилса, кофирликда қаттиқ туриб, охиратда ҳалок бўлишлари мумкин. Ибн Касир раҳимаҳуллоҳнинг сўзлари билан хулоса қиладиган бўлсак: \"Бу оятларда Аллоҳ таоло Ўзининг бандаларга бўлган раҳмати ва марҳаматини, дунё ва охират неъматларининг тақсимланишидаги ҳикматини баён қилган. Мўмин киши учун энг буюк неъмат – Аллоҳнинг раҳмати ва ҳидоятидир. Бу неъматга эришган киши дунё ва охиратда бахт-саодатга эришади\". Валлоҳу аълам бис-савоб.

Зухруф сураси 32-33 оятларнинг чуқур сунний таҳлили

أَهُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ ۚ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُم مَّعِيشَتَهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۚ وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُم بَعْضًا سُخْرِيًّا ۗ وَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ (٣٢) وَلَوْلَا أَن يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَن يَكْفُرُ بِالرَّحْمَٰنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفًا مِّن فِضَّةٍ وَمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ (٣٣)

32-оят:

أَهُمْ — Уларми (ўшаларми)?

يَقْسِمُونَ — бўлиб-тақсимлайдилар

رَحْمَتَ رَبِّكَ — Роббингнинг раҳматини

نَحْنُ — Биз (Аллоҳ)

قَسَمْنَا — тақсимладик

بَيْنَهُم — уларнинг ўртасида

مَّعِيشَتَهُمْ — уларнинг тирикчиликларини (ризқу рўзларини)

فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا — ҳаёти дунёда

وَرَفَعْنَا — ва кўтардик (юксалтирдик)

بَعْضَهُمْ — уларнинг баъзиларини

فَوْقَ بَعْضٍ — баъзиларининг устига

دَرَجَاتٍ — даражалар (билан)

لِّيَتَّخِذَ — токи (улар) олсинлар, қилсинлар

بَعْضُهُم بَعْضًا — уларнинг баъзилари баъзиларини

سُخْرِيًّا — хизматкор, бўйинсунган, (бири иккинчисига) ишлатувчи

وَرَحْمَتُ رَبِّكَ — ва Роббингнинг раҳмати

خَيْرٌ — яхшироқдир, афзалроқдир

مِّمَّا يَجْمَعُونَ — улар тўплайдиган нарсалардан

33-оят:

وَلَوْلَا — агар бўлмаса эди

أَن يَكُونَ النَّاسُ — одамларнинг бўлиши (бир уммат)

أُمَّةً وَاحِدَةً — бир уммат (бир хил – кофир)

لَّجَعَلْنَا — албатта қилиб қўйган бўлар эдик

لِمَن يَكْفُرُ بِالرَّحْمَٰنِ — ким Роҳманга кофир бўлса, ўша(лар)га

لِبُيُوتِهِمْ — уларнинг уйларига

سُقُفًا مِّن فِضَّةٍ — кумушдан шифтлар (томлар)

وَمَعَارِجَ — ва нарвонлар (зиналар)

عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ — у(нарвон)лар устига чиқадиган

Адабий таржима

32. (Эй Муҳаммад, мушриклар) Роббингнинг раҳматини (яъни, нубувват ва ҳидоятни) тақсимлайдиларми? (Улар ким бўлибдики, бу буюк неъматни хоҳлаган кишига берадилар?!) Аслида, уларнинг тирикчиликларини (ризқу рўзларини) Бизнинг Ўзимиз ҳаёти дунёда тақсимлаб қўйганмиз ва уларнинг баъзиларини баъзиларидан даража-мартабаларда юксалтириб қўйганмиз, токи бири иккинчисини (ўзига) хизматкор қилиб олсин. Роббингнинг раҳмати (охират неъматлари ва жаннат) улар тўплайдиган (дунё мол-дунёси)дан яхшироқдир.

33. Агар одамлар (кофирликда) бир уммат бўлиб қолишлари бўлмаганида, Роҳманга кофир бўлган кимсаларнинг уйларига кумушдан томлар ва устига чиқадиган нарвонлар (зиналар) қилиб қўйган бўлар эдик. (Лекин Биз уларнинг мол-дунёсини кўпайтириб юбормаймиз, токи охиратга интилсинлар).

Чуқур сунний таҳлил

1. Оятларнинг мазмуни ва нозил бўлиш сабаби

Ушбу оятлар Зухруф сурасининг 32-33-оятлари бўлиб, Макка мушрикларининг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга нисбатан "Нега бу Қуръон икки (Макка ва Тоиф) буюк кишиларидан бирига нозил қилинмади?" (Зухруф: 31) деган эътирозларига жавоб сифатида нозил бўлган.

Сабаби нузул: Қурайш мушриклари, хусусан Валид ибн Муғийра, Урва ибн Масъуд ас-Сақафий ва бошқалар: "Агар Қуръон Аллоҳ томонидан нозил бўлса, нега у Макка ёки Тоифнинг бой-бадавлат, обрўли кишиларидан бирига нозил қилинмади?" деб эътироз билдиришган эди. Аллоҳ таоло ушбу оятларни нозил қилиб, нубувват ва ҳидоят каби буюк раҳматнинг тақсимланиши фақат Унинг Ўзига хос эканини баён қилган.

2. Калит тушунчаларнинг луғавий ва истилоҳий таҳлили

رَحْمَتَ رَبِّكَ -Раҳмата Раббик- | Роббингнинг раҳмати | Бу ерда нубувват, рисолат ва Қуръон назарда тутилган. Яъни, энг буюк раҳмат – пайғамбарлик ва ҳидоят. |

مَعِيشَتَهُمْ –Маъишатаҳум- | Уларнинг тирикчиликлари | Дунёвий ризқ, мол-давлат, озиқ-овқат каби моддий эҳтиёжлар. |

دَرَجَاتٍ -Даражат | Даражалар, поғоналар | Баъзиларнинг бойлик, обрў, саломатлик, ақл ва бошқа жиҳатдан бошқалардан устун қилиниши. |

سُخْرِيًّا –Сухриййа- | Хизматкор, бўйинсунган | Бировнинг ишлатишидаги киши. Баъзи қироатларда "سِخْرِيًّا" (масхара қилинадиган) ҳам келган. |

رَحْمَتُ رَبِّكَ - Раҳмату Раббик* | Роббингнинг раҳмати | Бу сафар жаннат ва охират неъматлари маъносида.

سُقُفًا –Суқуфан- | Шифтлар, томлар | "Сақф" – уйнинг томи. Бу ерда уйнинг асосий қисми сифатида зикр қилинган. |

مَعَارِجَ –Маъариж -| Нарвонлар, зиналар, кўтариладиган жойлар | Томга чиқиш учун ишлатиладиган зинапоялар. |

يَظْهَرُونَ –Язҳарун. Чиқадилар, устига кўтариладилар | Нарвон орқали томга чиқиш. |

3. Оятларнинг тафсирий таҳлили

А) 32-оят тафсири: Раҳматнинг тақсимланиши

Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ ўз тафсирида бу оят ҳақида шундай дейди: "Аллоҳ таоло мушрикларнинг "Нега бу Қуръон икки қишлоқнинг буюк кишиларидан бирига нозил қилинмади?" деган сўзларига раддия бериб, нубувват ва рисолатнинг тақсимланиши Унинг Ўз иродаси ва ҳикмати билан бўлишини, бу иш бандаларнинг қўлида эмаслигини баён қилади".

"سُخْرِيًّا" калимаси ҳақида икки хил қироат ва икки хил маъно бор:

1. سُخْرِيًّا (сухриййан) – бири иккинчисига хизматкор, ишлатувчи маъносида. Яъни, турли даражалар орқали жамиятда ўзаро ҳамкорлик ва хизмат муносабатлари вужудга келади.

2. سِخْرِيًّا (сихриййан) – масхара қилувчи, мазах қилувчи маъносида. Баъзи қироатларда шундай келган.

Қуртубий раҳимаҳуллоҳ бу ҳақда шундай дейди: "Икки қироат ҳам саҳиҳдир. Биринчиси – баъзилар баъзиларга хизмат қилиши, иккинчиси – баъзилар баъзиларни масхара қилиши. Аммо биринчи маъно кўпроқ мос келади, чунки Аллоҳ таоло одамларни турли даражаларга бўлишидаги ҳикмат – уларнинг бир-бирларига хизмат қилиши ва ҳожатларини раво қилишидир".

"وَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ" – Бу ерда "раҳмат"дан мурод жаннат ва охират неъматларидир. Яъни, дунёда тўплаган мол-давлатингиздан жаннат ва Аллоҳнинг раҳмати минг карра яхшироқдир.

Б) 33-оят тафсири: Кофирларга бериладиган дунёвий неъматлар

Бу оятда Аллоҳ таоло агар одамларнинг кофирликда бирлашиб кетиш хавфи бўлмаганида, кофирларга дунё неъматларини кўплаб беришини айтади. Яъни, Аллоҳ кофирларнинг мол-давлатини кўпайтириб юбормайди, чунки улар мол-дунёга берилиб, кофирликда оёқ тираб қолишлари мумкин.

Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ бу оят ҳақида шундай дейди: "Аллоҳ таоло айтадики, агар одамларнинг куфрда бирлашиб кетиши бўлмаганида, кофирларга дунё неъматларини шу қадар кўп берган бўлар эдикки, ҳатто уйларининг томларини кумушдан қилиб қўйган бўлар эдик. Лекин Биз уларнинг мол-давлатини чегаралаб қўйдик, токи улар охиратга интилсинлар ва иймонга келсинлар".

Қуртубий раҳимаҳуллоҳ қўшимча қилади: "Бу оят Аллоҳ таолонинг кофирларга берадиган неъматлари ҳам Унинг ҳикмати ва раҳмати билан чегараланганини кўрсатади. Агар уларга чексиз неъмат берилса, кофирликда давом этиб, охиратда ҳалок бўладилар. Шунинг учун Аллоҳ уларга мол-давлатни камроқ бериб, иймонга келишлари учун имкон яратади".

4. Оятлардан олинадиган ақидавий хулосалар

Нубувват ва ҳидоят Аллоҳнинг ихтиёрида. Ким пайғамбар бўлиши, кимга ваҳий нозил бўлиши – бу фақат Аллоҳнинг ҳукми. Бандалар бу ишга аралаша олмайдилар.

Дунёвий ризқнинг тақсимланиши: Аллоҳ таоло одамларнинг ризқу рўзларини, бойлик ва камбағалликни Ўзи тақсимлаган. Бу Унинг ҳикмати ва адолати биландир.

Ижтимоий даражалар. Одамлар ўртасидаги табақаланиш, баъзиларнинг бой, баъзиларнинг камбағал бўлиши – Аллоҳнинг иродаси билан. Бу жамиятда ўзаро ҳамкорлик ва хизматни таъминлайди.

Охират неъматларининг афзаллиги. Дунё мол-давлатидан охират неъматлари минг карра афзал ва яхшироқдир.

Кофирларга бериладиган неъматлар. Аллоҳ кофирларга дунё неъматларини чегаралаб беради, токи улар иймонга келиш имкониятига эга бўлсинлар. Агар чексиз неъмат берилса, кофирликда қаттиқ туриб, охиратда ҳалок бўлишлари мумкин.

5. Муфассирларнинг фикрлари

Ибн Касир: Бу оятлар Аллоҳнинг нубувват ва рисолатни тақсимлашдаги ихтиёрини, дунёвий ризқнинг тақсимланишидаги ҳикматини ва охират неъматларининг афзаллигини баён қилади. 33-оят кофирларга бериладиган неъматларнинг чегараланганини кўрсатади.

Қуртубий. "Сухриййа" калимаси икки хил қироатда келгани ва икки хил маъно бериши мумкинлигини, лекин асосий маъно "хизматкор" эканини таъкидлайди. 33-оятдаги "суқуф" ва "маъариж" сўзларининг маъноларини баён қилади.

Саъдий: Бу оятларда Аллоҳнинг раҳмати – нубувват ва дин энг улуғ неъмат экани, дунёвий неъматлар эса унга нисбатан қадрсиз экани баён қилинган. Шунингдек, Аллоҳнинг одамларни турли даражаларга бўлишидаги ҳикмат – уларнинг бир-бирларига хизмат қилишидир.

Табарий. 32-оятдаги "раҳмат"дан мурод нубувват ва рисолат, 33-оятдаги "раҳмат"дан мурод эса жаннат ва охират неъматлари эканини таъкидлайди.

6. Амалий ва маънавий дарслар

1. Қаноат ва шукр: Аллоҳ бизга берган ризққа қаноат қилиш ва шукр қилиш лозим. Чунки ризқнинг тақсимланиши Аллоҳнинг ҳикмати биландир.

2. Камтарлик: Мол-давлат, обрў-эътибор билан ғурурга кетмаслик керак. Булар фақат дунёвий неъматлар бўлиб, охиратда ҳеч қандай қийматга эга эмас.

3. Охиратга интилиш: Дунё неъматларидан кўра охират неъматларига интилиш афзал. Чунки дунё неъматлари ўткинчи, охират неъматлари эса боқийдир.

4. Ижтимоий ҳамкорлик: Жамиятда турли даражаларнинг бўлиши – ўзаро ҳамкорлик, хизмат ва ёрдамлашув учундир. Бу Аллоҳнинг ҳикматидир.

5. Кофирларнинг ҳолига ҳасad қилмаслик: Кофирларнинг дунёдаги бойлиги улар учун яхшилик эмас, балки синов ва уларнинг охиратдаги ҳалокатига сабаб бўлиши мумкин.

7. Оятларнинг замонавий масалаларга татбиқи

Ушбу оятлар замонавий жамиятдаги қуйидаги масалаларга ҳам жавоб беради:

Ижтимоий адолат: Жамиятдаги табақаланиш – Аллоҳнинг ҳикмати. Аммо бу зулм ва адолатсизликка йўл қўйиш дегани эмас. Балки ҳаммага ҳаққини бериш, камбағалларга ёрдам қилиш лозим.

Молиявий тенгсизлик: Молиявий тенгсизлик – Аллоҳнинг иродаси. Лекин бу бойларнинг камбағалларга ёрдам бермаслигига узр эмас.

Дунёвий бойлик ва бахт: Дунёвий бойлик бахтнинг асосий омили эмас. Ҳақиқий бахт – Аллоҳга иймон ва Унинг раҳматига эришишда.

Истеъмолчилик жамияти: Замонавий истеъмолчилик жамиятида одамлар мол-дунё тўплашга берилиб кетган. Бу оятлар бизни охиратга интилишга, дунёнинг ўткинчи эканини эслатади.

8. Оятлардаги балоғат (сўз санъати) жиҳатлари

1. Истифҳом (савол) усули: "أَهُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ" – бу савол инкорий маънода бўлиб, "Улар ҳаргиз бундай қила олмайдилар" деганидир. Бу усул орқали Аллоҳ мушрикларнинг эътирози қанчалик нодонлик эканини кўрсатган.

2. Такрор: "رَحْمَتَ رَبِّكَ" ибораси оятда икки марта такрорланиб, биринчисида нубувват, иккинчисида жаннат маъносида келган. Бу такрор орқали дунё ва охират неъматларининг фарқи баён қилинган.

3. Муқобала (зидлик): "مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا" ва "رَحْمَتُ رَبِّكَ" ўртасида зидлик келтирилиб, дунё ва охират неъматларининг фарқи кўрсатилган.

4. Тафсил (батафсил баён): 33-оятда кофирларга бериладиган неъматлар – кумуш томлар ва нарвонлар батафсил баён қилинган. Бу уларнинг бойлиги қанчалик улуғ бўлиши мумкинлигини кўрсатиб, аслида бу неъматларнинг Аллоҳ учун ҳеч қандай қийматга эга эмаслигини англатади.

Якуний хулоса

Зухруф сураси 32-33-оятлари Аллоҳ таолонинг қуйидаги асосий масалаларни баён қилади:

1. Нубувват ва ҳидоят Аллоҳнинг ихтиёрида – ким пайғамбар бўлиши, кимга ваҳий нозил бўлиши фақат Аллоҳнинг ҳукми. Бандалар бу ишга аралаша олмайдилар.

2. Дунёвий ризқнинг тақсимланиши – Аллоҳ одамларнинг ризқу рўзларини, бойлик ва камбағалликни Ўзи тақсимлаган. Бу Унинг ҳикмати ва адолати биландир. Жамиятда турли даражаларнинг бўлиши – ўзаро ҳамкорлик ва хизмат учундир.

3. Охират неъматларининг афзаллиги – дунё мол-давлатидан охират неъматлари минг карра афзал ва яхшироқдир. Мўмин киши дунё неъматларига берилиб кетмай, охиратга интилиши лозим.

4. Кофирларга бериладиган неъматларнинг чегаралангани – Аллоҳ кофирларга дунё неъматларини чегаралаб беради, токи улар иймонга келиш имкониятига эга бўлсинлар. Агар чексиз неъмат берилса, кофирликда қаттиқ туриб, охиратда ҳалок бўлишлари мумкин.

Ибн Касир раҳимаҳуллоҳнинг сўзлари билан хулоса қиладиган бўлсак: "Бу оятларда Аллоҳ таоло Ўзининг бандаларга бўлган раҳмати ва марҳаматини, дунё ва охират неъматларининг тақсимланишидаги ҳикматини баён қилган. Мўмин киши учун энг буюк неъмат – Аллоҳнинг раҳмати ва ҳидоятидир. Бу неъматга эришган киши дунё ва охиратда бахт-саодатга эришади".

Валлоҳу аълам бис-савоб.

Comment

Send as a message

Share on my page

Share in the group

3 day Translate

Translation is not possible.

Фуссилат сураси 19-20 оятларнинг чуқур сунний таҳлили **وَيَوْمَ يُحْشَرُ أَعْدَاءُ اللَّهِ إِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ (١٩) حَتَّىٰ إِذَا مَا جَاءُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (٢٠)** Сўзма-сўз таржима **19-оят:** - **وَيَوْمَ** — Ва (эслат) у Кунни - **يُحْشَرُ** — тўпланурлар (жамланурлар) - **أَعْدَاءُ اللَّهِ** — Аллоҳнинг душманлари - **إِلَى النَّارِ** — дўзах томон - **فَهُمْ** — бас, улар - **يُوزَعُونَ** — (тўп-тўп қилиб) жўнатилурлар (аввалгилари охиргиларига қўшилиб, тўхтатиб-жиловлаб турилурлар) **20-оят:** - **حَتَّىٰ إِذَا مَا جَاءُوهَا** — токи қачон унга (дўзахга) келганларида - **شَهِدَ عَلَيْهِمْ** — уларнинг зиддига гувоҳлик берур - **سَمْعُهُمْ** — қулоқлари - **وَأَبْصَارُهُمْ** — ва кўзлари - **وَجُلُودُهُم** — ва терилари (аъзолари) - **بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ** — улар қилиб ўтган (гуноҳ) амаллари ҳақида Адабий таржима **19.** (Эй Муҳаммад, уларга) Аллоҳнинг душманлари дўзахга тўпланадиган Кунни (эслатгин). Улар (жаҳаннам фаришталари томонидан) тўхтатиб-жиловлаб турилурлар (аввалгилари охиргиларига қўшилиб, тартиб билан жўнатилурлар). **20.** То унга (дўзахга) келганларида, қулоқлари, кўзлари ва терилари (аъзолари) уларнинг қилиб ўтган (гуноҳ) амаллари ҳақида ўзларига қарши гувоҳлик берур. Чуқур сунний таҳлил 1. Оятларнинг мазмуни ва контексти Ушбу оятлар Фуссилат сурасининг 19-20-оятлари бўлиб, Аллоҳ таолонинг душманлари – кофирлар ва мушрикларнинг қиёмат кунидаги даҳшатли ҳолатини тасвирлайди. Бу оятлар аввалги оятларда зикр қилинган Од ва Самуд қавмларига тушган дунёвий азобдан сўнг, уларнинг ва уларга ўхшаган кофирларнинг охиратдаги азобини баён қилиш учун келган. 2. Калит тушунчаларнинг луғавий ва истилоҳий таҳлили | Сўз/ибора | Транскрипция | Луғавий маъноси | Тафсирий маъноси | | **يُوزَعُونَ** | *Юзаъун* | \"Вазъ\" – тўхтатиш, жиловлаш, бошқариш | Дўзах фаришталари томонидан кофирларнинг аввалгилари охиргиларига қўшилиб, тартиб билан дўзахга ҳайдалиши. Яъни улар тўп-тўп қилиб, изтироб ва қўрқув ила сурилурлар. | | **أَعْدَاءُ اللَّهِ** | *Аъдоуллоҳ* | Аллоҳнинг душманлари | Бу ерда асосан Қурайш мушриклари ва умуман кофирлар назарда тутилган. Улар Аллоҳга куфр келтириб, Унинг оятларини ёлғонга чиқариб, расулларига душманлик қилганлар. | | **شَهِدَ عَلَيْهِمْ** | *Шаҳида алайҳим* | Уларга қарши гувоҳлик берди | Қиёмат кунида инсоннинг ўз аъзолари унинг қилган гуноҳларига қарши гувоҳлик беради ва бу гувоҳликни ёмонлик учун эмас, балки ҳақиқатни баён қилиш учун беради. | 3. Оятларнинг тафсирий таҳлили А) \"يُوزَعُونَ\" калимасининг маъноси Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ ўз тафсирида \"يُوزَعُونَ\" калимасига қуйидагича изоҳ беради: \"Яъни, забониялар (дўзах фаришталари) уларнинг аввалгиларини охиргиларига қўшиб, тўплаб, тартибга соладилар\". Бу ҳолат уларнинг қўрқув ва изтироб ила, аммо қочиб қутулиш имкониятисиз ҳайдалишини англатади. Ибн Ошур (таҳрир ва танвир муаллифи) бу ҳақда шундай дейди: \"Вазъ – уларнинг бир-бирларига аралашиб кетишининг олдини олиш ва тартибга солишдир. Бу уларнинг кўплигига ишорадир\". Б) Аъзоларнинг гувоҳлик бериши 20-оятда зикр қилинган аъзоларнинг гувоҳлиги ҳақида Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ шундай дейди: \"Яъни, уларнинг қилган барча амаллари, илгари ва кейин қилганлари ҳақида, бирор ҳарф яширилмаган ҳолда гувоҳлик берадилар\". Бу масалада муфассирлар икки хил фикр айтганлар: 1. **Биринчи қавл**: Аллоҳ таоло аъзоларга ҳаёт ато этиб, уларни гувоҳлик беришга мажбур қилади. 2. **Иккинчи қавл**: Аллоҳ аъзоларда шундай белгилар пайдо қиладики, улар эгаларининг дўзахга ҳақли эканлигига далолат қилади ва бу \"гувоҳлик\" деб аталади. 4. Ҳадислар ва асарлар асосида тафсир Бу оятларнинг тафсирида кўплаб саҳиҳ ҳадислар ва саҳобалардан ривоятлар келган: А) Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бир куни кулиб, табассум қилдилар ва саҳобалар: \"Ё Расулаллоҳ, нимадан кулдингиз?\" деб сўрадилар. У зот айтдилар: \"Банданинг қиёмат куни Робби билан тортишувидан ажабландим. У: \'Эй Роббим, менга зулм қилмасликка ваъда берган эдинг-ку?\' дейди. Аллоҳ: \'Ҳа\' дейди. Банда: \'Мен ўзимдан бошқа гувоҳни қабул қилмайман\' дейди. Шунда Аллоҳ таоло: \'Сенга Ўзим гувоҳлигим ва ёзувчи фаришталар етарли эмасми?\' дейди. Бу сўз бир неча марта такрорланади. Сўнгра унинг оғзига муҳр босилиб, аъзолари гапира бошлайди. Шунда у аъзоларига: \'Сизлардан паноҳ тилайман, сизлар учун курашар эдим-ку!\' дейди\". Б) Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят: У киши Ибн Азраққа шундай деганлар: \"Қиёмат куни одамларга шундай бир пайт келадики, улар на гапира оладилар, на узр айта оладилар, на сўзлай оладилар. Сўнгра уларга изн берилади ва тортиша бошлайдилар. Кофир ширкини инкор қилади ва сизларга қасам ичганидек, Аллоҳга ҳам қасам ичади. Шунда Аллоҳ таоло уларнинг ўзларидан – терилари, кўзлари, қўл ва оёқларини гувоҳ қилиб юборади, оғизларига муҳр босади, сўнгра оғизлари очилади ва аъзолар: \'Бизни Аллоҳ нутқли қилди, У барча нарсани нутқли қилган Зотдир\' дейдилар. Шунда тиллар инкордан сўнг иқрор бўлади\". В) Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят: У киши Каъба ёнида эдилар. Уч киши – икки Қурайший ва бир Сақафий ёки икки Сақафий ва бир Қурайший – Каъба пардалари остига кириб, қорнлари катта, қалблари эса фақиҳликдан йироқ ҳолда, мен тушунмаган гапларни сўзлашди. Уларнинг бири: \"Аллоҳ бизнинг гапимизни эшитадими?\" деди. Бошқаси: \"Агар овоз кўтарсак эшитади, пасайтирсак эшитмайди\" деди. Учинчиси: \"Агар бирор нарсани эшитса, ҳаммасини эшитади\" деди. Мен бу гапни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга етказдим ва Аллоҳ: \"Сизлар (гуноҳ ишларни қилган пайтингизда) қулоқларингиз, кўзларингиз ва териларингиз ўзингизга қарши гувоҳлик беришидан яширинмас эдингиз, лекин Аллоҳ қилаётган амалларингизнинг кўпини билмайди, деб ўйлардингиз\" (Фуссилат: 22) оятини нозил қилди. 5. Ақидавий хулосалар | **Қиёмат кунининг ҳақ эканлиги** | Бу оятлар қиёмат куни, ҳисоб-китоб ва жазо тизимининг воқелигини тасдиқлайди. | | **Аллоҳнинг душманлари** | Ким Аллоҳга ва Унинг расулига душманлик қилса, охиратда шундай хорликка учрайди. | | **Аъзоларнинг гувоҳлиги** | Инсоннинг ўз аъзолари унга қарши гувоҳлик беради. Бу Аллоҳнинг қудратининг буюклигини ва ҳеч бир гуноҳ яширин қолмаслигини кўрсатади. | | **Ҳеч нарса яширин эмас** | Инсон дунёда қилган барча амаллари, ҳатто энг яширинлари ҳам, охиратда ошкор бўлади. | | **Аллоҳнинг адолати** | Аъзоларнинг гувоҳлиги Аллоҳнинг бандаларга нисбатан адолатининг юксак даражасини кўрсатади – ҳатто инсоннинг ўз аъзолари ҳам адолат юзасидан гувоҳлик беради. | 6. Амалий ва маънавий дарслар 1. **Аллоҳнинг душманлигидан сақланиш**: Аллоҳга ва Унинг расулига душманлик қилиш – энг катта хусронга сабаб. 2. **Аъзоларнинг ҳаққини адо этиш**: Ҳар бир аъзо биздан сўроқ қилинади. Қулоқлар эшитган, кўзлар кўрган нарсалар учун жавобгар. 3. **Хусусий ҳисоб-китоб**: Ҳар бир инсон алоҳида-алоҳида ҳисоб-китоб қилинади ва унинг гувоҳлари ўз аъзолари бўлади. 4. **Тавба ва истиғфор**: Дунёда аъзолар гувоҳлик беришидан аввал тавба қилиб, гуноҳларни ювиш имконияти бор. 5. **Аллоҳнинг илмига ишониш**: Аллоҳ ҳамма нарсани билишига ишониш инсонни гуноҳдан сақлайди. Фуссилат сураси 19-20-оятлари Аллоҳ таолонинг душманлари – кофирлар ва мушрикларнинг қиёмат кунидаги даҳшатли ҳолатини баён қилади. Улар дўзахга тўп-тўп қилиб, тартиб билан, қочиб қутулиш имкониятисиз ҳайдаладилар. Дўзахга келганларида эса, уларнинг ўз аъзолари – қулоқлари, кўзлари ва терилари – дунёда қилган барча гуноҳлари ҳақида уларга қарши гувоҳлик беради. Бу оятлар қуйидаги асосий маъноларни ўз ичига олади: 1. **Қиёмат кунининг воқелиги**: Қиёмат куни ҳақ ва унда ҳисоб-китоб бўлиши муқаррар. 2. **Аъзоларнинг гувоҳлиги**: Инсоннинг ўз аъзолари унга қарши гувоҳлик беради. 3. **Аллоҳнинг адолати**: Аллоҳ таоло ҳеч кимга зулм қилмайди, ҳатто инсоннинг аъзоларини ҳам унга қарши гувоҳ қилиб қўяди. 4. **Огоҳлантириш ва тарбия**: Бу оятлар мўминлар учун огоҳлантириш ва тарбия бўлиб, уларни гуноҳлардан сақланишга, тавба-истиғфорга чорлайди. Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ айтганидек, бу оятларда кофирларнинг қиёмат кунидаги энг оғир лаҳзаларидан бири тасвирланган – ўз аъзоларининг уларга қарши гувоҳлик бериши. Бу ҳолат улар учун дўзах азобидан ҳам оғирроқ бўлиши мумкин, чунки энг яқинлари – ўз аъзолари ҳам уларга қарши чиқади. Валлоҳу аъламу бис-савоб

Фуссилат сураси 19-20 оятларнинг чуқур сунний таҳлили

**وَيَوْمَ يُحْشَرُ أَعْدَاءُ اللَّهِ إِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ (١٩) حَتَّىٰ إِذَا مَا جَاءُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (٢٠)**

Сўзма-сўз таржима

**19-оят:**

- **وَيَوْمَ** — Ва (эслат) у Кунни

- **يُحْشَرُ** — тўпланурлар (жамланурлар)

- **أَعْدَاءُ اللَّهِ** — Аллоҳнинг душманлари

- **إِلَى النَّارِ** — дўзах томон

- **فَهُمْ** — бас, улар

- **يُوزَعُونَ** — (тўп-тўп қилиб) жўнатилурлар (аввалгилари охиргиларига қўшилиб, тўхтатиб-жиловлаб турилурлар)

**20-оят:**

- **حَتَّىٰ إِذَا مَا جَاءُوهَا** — токи қачон унга (дўзахга) келганларида

- **شَهِدَ عَلَيْهِمْ** — уларнинг зиддига гувоҳлик берур

- **سَمْعُهُمْ** — қулоқлари

- **وَأَبْصَارُهُمْ** — ва кўзлари

- **وَجُلُودُهُم** — ва терилари (аъзолари)

- **بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ** — улар қилиб ўтган (гуноҳ) амаллари ҳақида

Адабий таржима

**19.** (Эй Муҳаммад, уларга) Аллоҳнинг душманлари дўзахга тўпланадиган Кунни (эслатгин). Улар (жаҳаннам фаришталари томонидан) тўхтатиб-жиловлаб турилурлар (аввалгилари охиргиларига қўшилиб, тартиб билан жўнатилурлар).

**20.** То унга (дўзахга) келганларида, қулоқлари, кўзлари ва терилари (аъзолари) уларнинг қилиб ўтган (гуноҳ) амаллари ҳақида ўзларига қарши гувоҳлик берур.

Чуқур сунний таҳлил

1. Оятларнинг мазмуни ва контексти

Ушбу оятлар Фуссилат сурасининг 19-20-оятлари бўлиб, Аллоҳ таолонинг душманлари – кофирлар ва мушрикларнинг қиёмат кунидаги даҳшатли ҳолатини тасвирлайди. Бу оятлар аввалги оятларда зикр қилинган Од ва Самуд қавмларига тушган дунёвий азобдан сўнг, уларнинг ва уларга ўхшаган кофирларнинг охиратдаги азобини баён қилиш учун келган.

2. Калит тушунчаларнинг луғавий ва истилоҳий таҳлили

| **يُوزَعُونَ** | *Юзаъун* | "Вазъ" – тўхтатиш, жиловлаш, бошқариш | Дўзах фаришталари томонидан кофирларнинг аввалгилари охиргиларига қўшилиб, тартиб билан дўзахга ҳайдалиши. Яъни улар тўп-тўп қилиб, изтироб ва қўрқув ила сурилурлар. |

| **أَعْدَاءُ اللَّهِ** | *Аъдоуллоҳ* | Аллоҳнинг душманлари | Бу ерда асосан Қурайш мушриклари ва умуман кофирлар назарда тутилган. Улар Аллоҳга куфр келтириб, Унинг оятларини ёлғонга чиқариб, расулларига душманлик қилганлар. |

| **شَهِدَ عَلَيْهِمْ** | *Шаҳида алайҳим* | Уларга қарши гувоҳлик берди | Қиёмат кунида инсоннинг ўз аъзолари унинг қилган гуноҳларига қарши гувоҳлик беради ва бу гувоҳликни ёмонлик учун эмас, балки ҳақиқатни баён қилиш учун беради. |

3. Оятларнинг тафсирий таҳлили

А) "يُوزَعُونَ" калимасининг маъноси

Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ ўз тафсирида "يُوزَعُونَ" калимасига қуйидагича изоҳ беради: "Яъни, забониялар (дўзах фаришталари) уларнинг аввалгиларини охиргиларига қўшиб, тўплаб, тартибга соладилар". Бу ҳолат уларнинг қўрқув ва изтироб ила, аммо қочиб қутулиш имкониятисиз ҳайдалишини англатади.

Ибн Ошур (таҳрир ва танвир муаллифи) бу ҳақда шундай дейди: "Вазъ – уларнинг бир-бирларига аралашиб кетишининг олдини олиш ва тартибга солишдир. Бу уларнинг кўплигига ишорадир".

Б) Аъзоларнинг гувоҳлик бериши

20-оятда зикр қилинган аъзоларнинг гувоҳлиги ҳақида Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ шундай дейди: "Яъни, уларнинг қилган барча амаллари, илгари ва кейин қилганлари ҳақида, бирор ҳарф яширилмаган ҳолда гувоҳлик берадилар".

Бу масалада муфассирлар икки хил фикр айтганлар:

1. **Биринчи қавл**: Аллоҳ таоло аъзоларга ҳаёт ато этиб, уларни гувоҳлик беришга мажбур қилади.

2. **Иккинчи қавл**: Аллоҳ аъзоларда шундай белгилар пайдо қиладики, улар эгаларининг дўзахга ҳақли эканлигига далолат қилади ва бу "гувоҳлик" деб аталади.

4. Ҳадислар ва асарлар асосида тафсир

Бу оятларнинг тафсирида кўплаб саҳиҳ ҳадислар ва саҳобалардан ривоятлар келган:

А) Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят:

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бир куни кулиб, табассум қилдилар ва саҳобалар: "Ё Расулаллоҳ, нимадан кулдингиз?" деб сўрадилар. У зот айтдилар: "Банданинг қиёмат куни Робби билан тортишувидан ажабландим. У: 'Эй Роббим, менга зулм қилмасликка ваъда берган эдинг-ку?' дейди. Аллоҳ: 'Ҳа' дейди. Банда: 'Мен ўзимдан бошқа гувоҳни қабул қилмайман' дейди. Шунда Аллоҳ таоло: 'Сенга Ўзим гувоҳлигим ва ёзувчи фаришталар етарли эмасми?' дейди. Бу сўз бир неча марта такрорланади. Сўнгра унинг оғзига муҳр босилиб, аъзолари гапира бошлайди. Шунда у аъзоларига: 'Сизлардан паноҳ тилайман, сизлар учун курашар эдим-ку!' дейди".

Б) Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят:

У киши Ибн Азраққа шундай деганлар: "Қиёмат куни одамларга шундай бир пайт келадики, улар на гапира оладилар, на узр айта оладилар, на сўзлай оладилар. Сўнгра уларга изн берилади ва тортиша бошлайдилар. Кофир ширкини инкор қилади ва сизларга қасам ичганидек, Аллоҳга ҳам қасам ичади. Шунда Аллоҳ таоло уларнинг ўзларидан – терилари, кўзлари, қўл ва оёқларини гувоҳ қилиб юборади, оғизларига муҳр босади, сўнгра оғизлари очилади ва аъзолар: 'Бизни Аллоҳ нутқли қилди, У барча нарсани нутқли қилган Зотдир' дейдилар. Шунда тиллар инкордан сўнг иқрор бўлади".

В) Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят:

У киши Каъба ёнида эдилар. Уч киши – икки Қурайший ва бир Сақафий ёки икки Сақафий ва бир Қурайший – Каъба пардалари остига кириб, қорнлари катта, қалблари эса фақиҳликдан йироқ ҳолда, мен тушунмаган гапларни сўзлашди. Уларнинг бири: "Аллоҳ бизнинг гапимизни эшитадими?" деди. Бошқаси: "Агар овоз кўтарсак эшитади, пасайтирсак эшитмайди" деди. Учинчиси: "Агар бирор нарсани эшитса, ҳаммасини эшитади" деди. Мен бу гапни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга етказдим ва Аллоҳ: "Сизлар (гуноҳ ишларни қилган пайтингизда) қулоқларингиз, кўзларингиз ва териларингиз ўзингизга қарши гувоҳлик беришидан яширинмас эдингиз, лекин Аллоҳ қилаётган амалларингизнинг кўпини билмайди, деб ўйлардингиз" (Фуссилат: 22) оятини нозил қилди.

5. Ақидавий хулосалар

| **Қиёмат кунининг ҳақ эканлиги** | Бу оятлар қиёмат куни, ҳисоб-китоб ва жазо тизимининг воқелигини тасдиқлайди. |

| **Аллоҳнинг душманлари** | Ким Аллоҳга ва Унинг расулига душманлик қилса, охиратда шундай хорликка учрайди. |

| **Аъзоларнинг гувоҳлиги** | Инсоннинг ўз аъзолари унга қарши гувоҳлик беради. Бу Аллоҳнинг қудратининг буюклигини ва ҳеч бир гуноҳ яширин қолмаслигини кўрсатади. |

| **Ҳеч нарса яширин эмас** | Инсон дунёда қилган барча амаллари, ҳатто энг яширинлари ҳам, охиратда ошкор бўлади. |

| **Аллоҳнинг адолати** | Аъзоларнинг гувоҳлиги Аллоҳнинг бандаларга нисбатан адолатининг юксак даражасини кўрсатади – ҳатто инсоннинг ўз аъзолари ҳам адолат юзасидан гувоҳлик беради. |

6. Амалий ва маънавий дарслар

1. **Аллоҳнинг душманлигидан сақланиш**: Аллоҳга ва Унинг расулига душманлик қилиш – энг катта хусронга сабаб.

2. **Аъзоларнинг ҳаққини адо этиш**: Ҳар бир аъзо биздан сўроқ қилинади. Қулоқлар эшитган, кўзлар кўрган нарсалар учун жавобгар.

3. **Хусусий ҳисоб-китоб**: Ҳар бир инсон алоҳида-алоҳида ҳисоб-китоб қилинади ва унинг гувоҳлари ўз аъзолари бўлади.

4. **Тавба ва истиғфор**: Дунёда аъзолар гувоҳлик беришидан аввал тавба қилиб, гуноҳларни ювиш имконияти бор.

5. **Аллоҳнинг илмига ишониш**: Аллоҳ ҳамма нарсани билишига ишониш инсонни гуноҳдан сақлайди.

Фуссилат сураси 19-20-оятлари Аллоҳ таолонинг душманлари – кофирлар ва мушрикларнинг қиёмат кунидаги даҳшатли ҳолатини баён қилади. Улар дўзахга тўп-тўп қилиб, тартиб билан, қочиб қутулиш имкониятисиз ҳайдаладилар. Дўзахга келганларида эса, уларнинг ўз аъзолари – қулоқлари, кўзлари ва терилари – дунёда қилган барча гуноҳлари ҳақида уларга қарши гувоҳлик беради.

Бу оятлар қуйидаги асосий маъноларни ўз ичига олади:

1. **Қиёмат кунининг воқелиги**: Қиёмат куни ҳақ ва унда ҳисоб-китоб бўлиши муқаррар.

2. **Аъзоларнинг гувоҳлиги**: Инсоннинг ўз аъзолари унга қарши гувоҳлик беради.

3. **Аллоҳнинг адолати**: Аллоҳ таоло ҳеч кимга зулм қилмайди, ҳатто инсоннинг аъзоларини ҳам унга қарши гувоҳ қилиб қўяди.

4. **Огоҳлантириш ва тарбия**: Бу оятлар мўминлар учун огоҳлантириш ва тарбия бўлиб, уларни гуноҳлардан сақланишга, тавба-истиғфорга чорлайди.

Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ айтганидек, бу оятларда кофирларнинг қиёмат кунидаги энг оғир лаҳзаларидан бири тасвирланган – ўз аъзоларининг уларга қарши гувоҳлик бериши. Бу ҳолат улар учун дўзах азобидан ҳам оғирроқ бўлиши мумкин, чунки энг яқинлари – ўз аъзолари ҳам уларга қарши чиқади.

Валлоҳу аъламу бис-савоб

Comment

Send as a message

Share on my page

Share in the group

Gender:	Male
Date of birth:	13-07-50

Gender:	Male
Date of birth:	13-07-50