የሰማዩ ፍርድ ቤት ማህደር፡ የዝምታ ጥበብና የተወኩል (መመካት) ምስጢር
ክፍል 1፡ «እሺ በቃ!» - ወደ አላህ የመሸሽ ጥበብ (Tawakkul)
በዚህች የፈተና ዓለም ውስጥ ሰዎች ሊበድሉህ፣ ሊያቆስሉህና መብትህን ሊነጥቁህ ይችላሉ። በዚያን ጊዜ ነፍስያህ «ተቆጣ፣ ተሳደብ፣ ተከራከር» ትልሃለች። ነገር ግን አንተ «እሺ በቃ» ስትል፣ ለአቅም ማጣትህ ሳይሆን ለአላህ (ሱ.ወ) ያለህን ሙሉ ተገዥነት እየገለጽክ ነው። ይህ ቃል ከምድራዊ ጭቅጭቅ የምታመልጥበት የነፃነት በር ነው። አማኝ «እሺ በቃ» ሲል፣ «ሀስቡነላህ ወኒዕመል ወኪል» (አላህ በቂያችን ነው፤ ምንኛም ያማረ መጠጊያ!) የሚለውን የነቢያት ቃል በተግባር እየተረጎመ ነው። ይህ ተግባር የአማኝ ትልቁ የኃይል ምንጭ የሆነው ተወኩል ነው። አላህ በቅዱስ ቁርአን እንዲህ ይላል፦
«በዚያ በማይሞተው ሕያው (አምላክ) ላይ ተመካ...» (ሱረቱ አል-ፉርቃን 25፡58)
ሸይኩል ኢስላም ኢብኑ ተይሚያህ (ረሂመሁላህ) እንዲህ ይላሉ፦ «ልብ ከአላህ ውጭ ወደ ሆነ አካል ሲዞርና ሲመካ፣ አላህ ለዚያ አካል አሳልፎ ይሰጠዋል። ነገር ግን ልብ ወደ አላህ ብቻ ሲዞርና \'ያ ረብ ጉዳዬን ለአንተ ሰጠሁ\' ሲል፣ አላህ የችግሩን መውጫ በረከት ያደርግለታል።»
ክፍል 2፡ ዝምታ - የነብያትና የሶሊሆች ጌጥ
አማኝ በችግር ጊዜ ዝምታን ሲመርጥ፣ መልካም ከመናገር ውጪ አማራጭ ሲጠፋ ጸጥታን ሲያዘወትር፣ ይህ የኢማን (የእምነት) ጥንካሬ ምልክት ነው። ይህ ዝምታ በውስጡ ሶብር (ትዕግስት) ሲኖርበት የውሳኔያችንን ጥንካሬ ያሳያል። ነብዩ ሙሐመድ (ሶለላሁ አለይሂ ወሰልም) እንዲህ ብለዋል፦
«በአላህና በመጨረሻው ቀን ያመነ ሰው መልካምን ይናገር ወይም ዝም ይበል።» (ቡኻሪና ሙስሊም)
ኢማሙ ሻፊዒይ (ረሂመሁላህ) ስለ ዝምታ ጥቅም ሲናገሩ እንዲህ ይላሉ፦ «ዝምታን እንደ ንግድ ሸቀጥ ቆጠርኩት፣ ካፒታል (ገንዘብ) ሳያወጡ ትርፍን የሚያስገኝ። ሰነፉ ሰው በተናገረ ጊዜ መልስ አትስጠው፤ ለእርሱ ጥሩ ምላሽ ዝምታ ነውና።» ይህ ዝምታ በደለኛው ሲጮህ አንተ በከፍታ ላይ እንድትሆን፣ እሱ ደግሞ በዝቅታ ላይ እንዲባዝን ያደርገዋል።
ክፍል 3፡ ጉዳዩን ወደማይተኛው ዳኛ ማሸጋገር
አንድን ጉዳይ ለሰው መንገር ችግርን ማራባት ሊሆን ይችላል፤ ለአላህ መስጠት ግን መፍትሄን መዝራት ነው። «እሺ በቃ» ማለት ፋይሉን ከሰዎች ምላስ አንስቶ፣ ይግባኝ ወደሌለው፣ ጉቦ ወደማይቀበለውና ፈፅሞ ወደማይተኛው የጌታህ ችሎት ማሸጋገር ነው። አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ በማለት ያስጠነቅቃል፦
«አላህንም በደለኞች ከሚሠሩት ሥራ ዘንጊ አድርገህ አታስብ፡፡ የሚያቆያቸው ዓይኖች በሱ ፍጠው ለሚፈዙበት ቀን ብቻ ነው፡፡» (ሱረቱ ኢብራሂም 14፡42)
ታላቁ ኢማም አህመድ ኢብኑ ሀንበል (ረሂመሁላህ) በታላቁ ፈተና ወቅት ግርፋትና እስራት ሲደርስባቸው ዝምታንና ሶብርን መርጠው ነበር። «በእኛና በእነርሱ መካከል የጀናዛ ቀን ይፈርዳል» ነበር ያሉት። መጨረሻ ላይ የአላህ ፍርድ መጥቶ የእሳቸው ስም በታሪክ ከፍ ብሎ ሲፃፍ፣ የአሰቃዮቻቸው ስም ግን የትም ጠፋ። ለጉዳዩ ቸኩሎ ምላሽ ከመስጠት ይልቅ ለጌታው የሰጠ ሁሌም አሸናፊ ነው።
ክፍል 4፡ የማይታየው የፍትህ ሰይፍ (The Unseen Sword)
የተበደለ ሰው «እሺ በቃ» ብሎ ዝም ሲል፣ በደለኛው ሊፈራ ይገባል። ምክንያቱም የተበዳዩ ዱዓ ቀጥታ ዐርሽን ያንቀጠቅጣል። የአንተ ዝምታ ምላሽ ማጣት ሳይሆን፣ የአላህን እርዳታ መጥራት ነው። ነብዩ (ሶለላሁ አለይሂ ወሰልም) እንዲህ ብለዋል፦
«የተበደለን ሰው ዱዓ (ከማስቀየም) ተጠንቀቅ! በእርሱና በአላህ መካከል ግርዶሽ የለምና።» (ቡኻሪና ሙስሊም)
ሼይኽ ኢብኑ ኡሰይሚን (ረሂመሁላህ) ሲመክሩ እንዲህ ይላሉ፦ «አንድ ሰው ሲበድልህና አንተ አቅም እያለህ ለአላህ ብለህ ዝም ስትል፣ አላህ በምትኩ የልብ ሰላምና ኢማንን ይሰጥሃል። የበደለህን ሰው ደግሞ አላህ በራሱ ህሊና ወይም በሌላ ቅጣት ይቀጣዋል። የአላህ ቅጣት ደግሞ ድምፅ የለውም።» ስለዚህ ዝምታህ ባዶ አይደለም፤ የማይታይ፣ ግን የማይስት የፍትህ ሰይፍ ነው።
ክፍል 5፡ የዘመናት የማይሽረው የተስፋ ስንቅ
ይህ ጥበብ ለ1 ሚሊዮን አመታት ቢቆይ ያኔም ህያው ነው። ሰዎች ሲርቁህ፣ ስምህ ሲጠፋ፣ ሀቅህ ሲጓደል ይህን የኢማሙ ማሊክን ንግግር አስታውስ። ኢማሙ ማሊክ (ረሂመሁላህ) እንዲህ ይላሉ፦ «የሰው ልጅ ውስጡን ለአላህ ካስተካከለ፣ አላህ የውጭውን (ገጽታውንና ስሙን) ያሳምርለታል።» ሰዎች ስለ አንተ መጥፎ ስላወሩ አትዘን። ዝምታን ምረጥ። የውሃን ባህሪ ተላበስ። ውሃ ድንጋይ ላይ ሲፈስ ድንጋዩን አይጋፋም፣ ነገር ግን በለስላሳ ጽናት ድንጋዩን ይሸረሽረዋል። የአንተም ዝምታና መልካም ስነ-ምግባር የሰዎችን ደረቅ ልብ ያሸንፋል።
ክፍል 6፡ የዘላለማዊው ህግ - ከሚሊዮን አመታት በላይ የሚሻገር ድል
ይህ «እሺ በቃ» የሚለው ጥበብ የዓለማቱ ጌታ የደነገገውና ለዘላለም የማይለወጥ የአላህ ህግ (ሱነቱላህ) ነው። ጩኸት ለጊዜው ያስገመግማል፣ ዝምታ ግን ለዘላለም ያስተጋባል። ባጢል (ሀሰት) ልክ እንደ ውሃ አረፋ ነው፤ ለደቂቃዎች ተለቅ ብሎ ይታያል፣ ነገር ግን በቅጽበት ይከስማል። ሀቅና ሶብር ግን እንደ ጥልቅ ውቅያኖስ ናቸው፤ ከላይ ሲያዩዋቸው ጸጥተኞች፣ ከውስጥ ግን አለምን የሚሸከም ሀይል አላቸው።
ኢብኑል ቀይም (ረሂመሁላህ) እንዲህ ይላሉ፦ «አላህ ለሶብረኞች የሰጠው ቃል ኪዳን ቢቀደድ ኖሮ፣ ምድርና ሰማይ ይናወጡ ነበር።» ስለዚህ ዝምታህ የሚሊዮን አመታት ውጤት ያለው ኢንቨስትመንት ነው። አንተ ዛሬ ለጌታህ ብለህ ዝም ስትል፣ ያ ዝምታህ ከአፈር በታች በምትሆንበት ዘመንም እንኳ አላህ ዘንድ በክብር ሲመሰክርልህ ይኖራል። ይህ ጥበብ እንደ ሰይፍ የበደለኛውን ተስፋ ይቆርጣል፣ እንደ ውሃ ደግሞ የአንተን ነፍስ ለዘላለም ያለመልማል።
ሸይኽ አብዱልአዚዝ ኢብኑ ባዝ (ረሂመሁላህ) እንዲህ ይላሉ፦ «ዱኒያ የአጭር ጊዜ ፈተና ናት። አማኝ ሆይ! በሰዎች ንግግር አትሸበር። ጉዳይህን ለአላህ የሰጠህ እለት አንተ አሸናፊ ነህ።» «እሺ በቃ» ስትል ልብህ ያርሳል፣ ተስፋህ ያለመልማል፣ እንደ ቀዝቃዛ ውሃ የውስጥህን እሳት ያጠፋዋል። ምክንያቱም አንተ ጉዳይህን የሰጠኸው ለሰው ሳይሆን፣ «ሁን» ሲል ለሚሆነው ጌታ ነው። ተስፋ አትቁረጥ! የፊልሙ መጨረሻ ያምራል፤ ምክንያቱም ዳይሬክተሩ ሁሉን ቻይ የሆነው አላህ ነው።
ክፍል 7፡ ማጠቃለያ - የዝምታ ልዕልና
ዝምታህ ለአላህ ያለህ ክብር ነው፤ ትዕግስትህ የድልህ ቁልፍ ነው፤ መተውህ ደግሞ ለአእምሮህ ሰላም ነው። በደለኞች ሲሳለቁ፣ አንተ በውስጥህ «ጠባቂነት በአላህ በቃ» (ሱረቱ አን-ኒሳእ 4፡81) በል። ይህ ቃል ልብን ያርሳል፣ ተስፋን ያለመልማል፣ እንደ ቀዝቃዛ ውሃ የውስጥን እሳት ያጠፋል።
የዝምታ ጥበብ ማለት፡- ፍርዱን ከምድር ችሎት አንስቶ፣ ይግባኝ ወደሌለው ወደ ሰማዩ ፍርድ ቤት ማሸጋገር ነው። እዛ ደግሞ ቅንጣት ታክል በደል አትጠፋም፣ ፍትህም አይዘገይም። አላህ ከሚታገሱት፣ ጉዳያቸውን ወደርሱ ከሚያስጠጉትና በዱኒያም በአኼራም ከሚያሸንፉት ያድርገን።
✍️ በረሻድ ኢብኑ ሙዘሚል
የሰማዩ ፍርድ ቤት ማህደር፡ የዝምታ ጥበብና የተወኩል (መመካት) ምስጢር
ክፍል 1፡ «እሺ በቃ!» - ወደ አላህ የመሸሽ ጥበብ (Tawakkul)
በዚህች የፈተና ዓለም ውስጥ ሰዎች ሊበድሉህ፣ ሊያቆስሉህና መብትህን ሊነጥቁህ ይችላሉ። በዚያን ጊዜ ነፍስያህ «ተቆጣ፣ ተሳደብ፣ ተከራከር» ትልሃለች። ነገር ግን አንተ «እሺ በቃ» ስትል፣ ለአቅም ማጣትህ ሳይሆን ለአላህ (ሱ.ወ) ያለህን ሙሉ ተገዥነት እየገለጽክ ነው። ይህ ቃል ከምድራዊ ጭቅጭቅ የምታመልጥበት የነፃነት በር ነው። አማኝ «እሺ በቃ» ሲል፣ «ሀስቡነላህ ወኒዕመል ወኪል» (አላህ በቂያችን ነው፤ ምንኛም ያማረ መጠጊያ!) የሚለውን የነቢያት ቃል በተግባር እየተረጎመ ነው። ይህ ተግባር የአማኝ ትልቁ የኃይል ምንጭ የሆነው ተወኩል ነው። አላህ በቅዱስ ቁርአን እንዲህ ይላል፦
«በዚያ በማይሞተው ሕያው (አምላክ) ላይ ተመካ...» (ሱረቱ አል-ፉርቃን 25፡58)
ሸይኩል ኢስላም ኢብኑ ተይሚያህ (ረሂመሁላህ) እንዲህ ይላሉ፦ «ልብ ከአላህ ውጭ ወደ ሆነ አካል ሲዞርና ሲመካ፣ አላህ ለዚያ አካል አሳልፎ ይሰጠዋል። ነገር ግን ልብ ወደ አላህ ብቻ ሲዞርና 'ያ ረብ ጉዳዬን ለአንተ ሰጠሁ' ሲል፣ አላህ የችግሩን መውጫ በረከት ያደርግለታል።»
ክፍል 2፡ ዝምታ - የነብያትና የሶሊሆች ጌጥ
አማኝ በችግር ጊዜ ዝምታን ሲመርጥ፣ መልካም ከመናገር ውጪ አማራጭ ሲጠፋ ጸጥታን ሲያዘወትር፣ ይህ የኢማን (የእምነት) ጥንካሬ ምልክት ነው። ይህ ዝምታ በውስጡ ሶብር (ትዕግስት) ሲኖርበት የውሳኔያችንን ጥንካሬ ያሳያል። ነብዩ ሙሐመድ (ሶለላሁ አለይሂ ወሰልም) እንዲህ ብለዋል፦
«በአላህና በመጨረሻው ቀን ያመነ ሰው መልካምን ይናገር ወይም ዝም ይበል።» (ቡኻሪና ሙስሊም)
ኢማሙ ሻፊዒይ (ረሂመሁላህ) ስለ ዝምታ ጥቅም ሲናገሩ እንዲህ ይላሉ፦ «ዝምታን እንደ ንግድ ሸቀጥ ቆጠርኩት፣ ካፒታል (ገንዘብ) ሳያወጡ ትርፍን የሚያስገኝ። ሰነፉ ሰው በተናገረ ጊዜ መልስ አትስጠው፤ ለእርሱ ጥሩ ምላሽ ዝምታ ነውና።» ይህ ዝምታ በደለኛው ሲጮህ አንተ በከፍታ ላይ እንድትሆን፣ እሱ ደግሞ በዝቅታ ላይ እንዲባዝን ያደርገዋል።
ክፍል 3፡ ጉዳዩን ወደማይተኛው ዳኛ ማሸጋገር
አንድን ጉዳይ ለሰው መንገር ችግርን ማራባት ሊሆን ይችላል፤ ለአላህ መስጠት ግን መፍትሄን መዝራት ነው። «እሺ በቃ» ማለት ፋይሉን ከሰዎች ምላስ አንስቶ፣ ይግባኝ ወደሌለው፣ ጉቦ ወደማይቀበለውና ፈፅሞ ወደማይተኛው የጌታህ ችሎት ማሸጋገር ነው። አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ በማለት ያስጠነቅቃል፦
«አላህንም በደለኞች ከሚሠሩት ሥራ ዘንጊ አድርገህ አታስብ፡፡ የሚያቆያቸው ዓይኖች በሱ ፍጠው ለሚፈዙበት ቀን ብቻ ነው፡፡» (ሱረቱ ኢብራሂም 14፡42)
ታላቁ ኢማም አህመድ ኢብኑ ሀንበል (ረሂመሁላህ) በታላቁ ፈተና ወቅት ግርፋትና እስራት ሲደርስባቸው ዝምታንና ሶብርን መርጠው ነበር። «በእኛና በእነርሱ መካከል የጀናዛ ቀን ይፈርዳል» ነበር ያሉት። መጨረሻ ላይ የአላህ ፍርድ መጥቶ የእሳቸው ስም በታሪክ ከፍ ብሎ ሲፃፍ፣ የአሰቃዮቻቸው ስም ግን የትም ጠፋ። ለጉዳዩ ቸኩሎ ምላሽ ከመስጠት ይልቅ ለጌታው የሰጠ ሁሌም አሸናፊ ነው።
ክፍል 4፡ የማይታየው የፍትህ ሰይፍ (The Unseen Sword)
የተበደለ ሰው «እሺ በቃ» ብሎ ዝም ሲል፣ በደለኛው ሊፈራ ይገባል። ምክንያቱም የተበዳዩ ዱዓ ቀጥታ ዐርሽን ያንቀጠቅጣል። የአንተ ዝምታ ምላሽ ማጣት ሳይሆን፣ የአላህን እርዳታ መጥራት ነው። ነብዩ (ሶለላሁ አለይሂ ወሰልም) እንዲህ ብለዋል፦
«የተበደለን ሰው ዱዓ (ከማስቀየም) ተጠንቀቅ! በእርሱና በአላህ መካከል ግርዶሽ የለምና።» (ቡኻሪና ሙስሊም)
ሼይኽ ኢብኑ ኡሰይሚን (ረሂመሁላህ) ሲመክሩ እንዲህ ይላሉ፦ «አንድ ሰው ሲበድልህና አንተ አቅም እያለህ ለአላህ ብለህ ዝም ስትል፣ አላህ በምትኩ የልብ ሰላምና ኢማንን ይሰጥሃል። የበደለህን ሰው ደግሞ አላህ በራሱ ህሊና ወይም በሌላ ቅጣት ይቀጣዋል። የአላህ ቅጣት ደግሞ ድምፅ የለውም።» ስለዚህ ዝምታህ ባዶ አይደለም፤ የማይታይ፣ ግን የማይስት የፍትህ ሰይፍ ነው።
ክፍል 5፡ የዘመናት የማይሽረው የተስፋ ስንቅ
ይህ ጥበብ ለ1 ሚሊዮን አመታት ቢቆይ ያኔም ህያው ነው። ሰዎች ሲርቁህ፣ ስምህ ሲጠፋ፣ ሀቅህ ሲጓደል ይህን የኢማሙ ማሊክን ንግግር አስታውስ። ኢማሙ ማሊክ (ረሂመሁላህ) እንዲህ ይላሉ፦ «የሰው ልጅ ውስጡን ለአላህ ካስተካከለ፣ አላህ የውጭውን (ገጽታውንና ስሙን) ያሳምርለታል።» ሰዎች ስለ አንተ መጥፎ ስላወሩ አትዘን። ዝምታን ምረጥ። የውሃን ባህሪ ተላበስ። ውሃ ድንጋይ ላይ ሲፈስ ድንጋዩን አይጋፋም፣ ነገር ግን በለስላሳ ጽናት ድንጋዩን ይሸረሽረዋል። የአንተም ዝምታና መልካም ስነ-ምግባር የሰዎችን ደረቅ ልብ ያሸንፋል።
ክፍል 6፡ የዘላለማዊው ህግ - ከሚሊዮን አመታት በላይ የሚሻገር ድል
ይህ «እሺ በቃ» የሚለው ጥበብ የዓለማቱ ጌታ የደነገገውና ለዘላለም የማይለወጥ የአላህ ህግ (ሱነቱላህ) ነው። ጩኸት ለጊዜው ያስገመግማል፣ ዝምታ ግን ለዘላለም ያስተጋባል። ባጢል (ሀሰት) ልክ እንደ ውሃ አረፋ ነው፤ ለደቂቃዎች ተለቅ ብሎ ይታያል፣ ነገር ግን በቅጽበት ይከስማል። ሀቅና ሶብር ግን እንደ ጥልቅ ውቅያኖስ ናቸው፤ ከላይ ሲያዩዋቸው ጸጥተኞች፣ ከውስጥ ግን አለምን የሚሸከም ሀይል አላቸው።
ኢብኑል ቀይም (ረሂመሁላህ) እንዲህ ይላሉ፦ «አላህ ለሶብረኞች የሰጠው ቃል ኪዳን ቢቀደድ ኖሮ፣ ምድርና ሰማይ ይናወጡ ነበር።» ስለዚህ ዝምታህ የሚሊዮን አመታት ውጤት ያለው ኢንቨስትመንት ነው። አንተ ዛሬ ለጌታህ ብለህ ዝም ስትል፣ ያ ዝምታህ ከአፈር በታች በምትሆንበት ዘመንም እንኳ አላህ ዘንድ በክብር ሲመሰክርልህ ይኖራል። ይህ ጥበብ እንደ ሰይፍ የበደለኛውን ተስፋ ይቆርጣል፣ እንደ ውሃ ደግሞ የአንተን ነፍስ ለዘላለም ያለመልማል።
ሸይኽ አብዱልአዚዝ ኢብኑ ባዝ (ረሂመሁላህ) እንዲህ ይላሉ፦ «ዱኒያ የአጭር ጊዜ ፈተና ናት። አማኝ ሆይ! በሰዎች ንግግር አትሸበር። ጉዳይህን ለአላህ የሰጠህ እለት አንተ አሸናፊ ነህ።» «እሺ በቃ» ስትል ልብህ ያርሳል፣ ተስፋህ ያለመልማል፣ እንደ ቀዝቃዛ ውሃ የውስጥህን እሳት ያጠፋዋል። ምክንያቱም አንተ ጉዳይህን የሰጠኸው ለሰው ሳይሆን፣ «ሁን» ሲል ለሚሆነው ጌታ ነው። ተስፋ አትቁረጥ! የፊልሙ መጨረሻ ያምራል፤ ምክንያቱም ዳይሬክተሩ ሁሉን ቻይ የሆነው አላህ ነው።
ክፍል 7፡ ማጠቃለያ - የዝምታ ልዕልና
ዝምታህ ለአላህ ያለህ ክብር ነው፤ ትዕግስትህ የድልህ ቁልፍ ነው፤ መተውህ ደግሞ ለአእምሮህ ሰላም ነው። በደለኞች ሲሳለቁ፣ አንተ በውስጥህ «ጠባቂነት በአላህ በቃ» (ሱረቱ አን-ኒሳእ 4፡81) በል። ይህ ቃል ልብን ያርሳል፣ ተስፋን ያለመልማል፣ እንደ ቀዝቃዛ ውሃ የውስጥን እሳት ያጠፋል።
የዝምታ ጥበብ ማለት፡- ፍርዱን ከምድር ችሎት አንስቶ፣ ይግባኝ ወደሌለው ወደ ሰማዩ ፍርድ ቤት ማሸጋገር ነው። እዛ ደግሞ ቅንጣት ታክል በደል አትጠፋም፣ ፍትህም አይዘገይም። አላህ ከሚታገሱት፣ ጉዳያቸውን ወደርሱ ከሚያስጠጉትና በዱኒያም በአኼራም ከሚያሸንፉት ያድርገን።
✍️ በረሻድ ኢብኑ ሙዘሚል
1
Comment
Share
Send as a message
Share on my page
Share in the group